close
تبلیغات در اینترنت
خرید دامنه
Expert choiceآموزش

علوم زمین و توسعه

GIS یک علم است نه یک نرم افزار

Expert choiceآموزش

نرم افزار EC(Expert Choice) جهت تحلیل مسایل تصمیم گیری چند معیاره با استفاده از تکنیک فرایند تحلیل سلسله مراتبی طراحی شده و قابل اجرا بر روی کامپیوتر های شخصی است.این نرم افزار دارای توانایی های زیادی بوده و علاوه بر امکان طراحی نمودار سلسله مراتبی (Hierarchy) تصمیم گیری و طراحی سوالات، تعیین ترجیحات و اولویت ها و محاسبه وزن نهایی، قابلیت تحلیل حساسیت تصمیم گیری نسبت به تغییرات در پارامتر های مساله را نیز داراست. در بسیاری از موارد از نمودارها و گراف های مناسب جهت ارایه نتایج و عملکرد ها سود جسته و ارتباطی ساده و دوستانه را با کاربر ایجاد می نمایند.این نرم افزار مورد حمایت پروفسور ساعتی، بنیانگذار روش  فرایند سلسله مراتبی  است.

برای سهولت یادگیری، مراحل مختلف اجرای نرم افزار در قالب یک مثال عملی ودر طی 4مرحله ارئه می گردد.

مرحله اول: ساخت سلسله مراتبی

مرحله دوم: مقایسه های زوجی

 

مرحله سوم: ترکیب وزن ها

مرحله چهارم: تحلیل حساسیت

انتخاب محل مناسب برای بستنی فروشی

     معیار های مهم در تعیین محل مناسب، عبارتند از هزینه محل ، میزان تردد افراد، در معرض دید بودن و تعداد فروشگاه های رقیب در آ ن حوالی.

با توجه به مطالعات انجام شده، سه گزینه (Alternative)  برای این کار وجود دارد که عبارتند از:

1- غرفه ای واقع در فروشگاهی بزرگ که اکثر مشتریان آن را افراد جوان و بازنشسته ها که مشتریان خوبی هستند تشکیل می دهند، البته هزینه هر فوت مربع در این محل با لا است.(THE MALL)

2- محلی در خیابان اصلی مرکز شهر است که اجاره بهای کمتری دارد ولی اکثریت افراد در این محل کارکنان دفاتر تجاری هستند که در هنگام غروب و تعطیلات آخر هفته آن جا حضور ندارند.((MAIN ST

3- مرکز خریدی از حومه شهر که از نظر ترکیب جمعیتی رهگزران خوب است ولی فروشگاه های دیگری نیز وجود داشته و رقابتی شدید برقرار است.(SUB CTR)

مرحله اول: ساخت سلسله مراتبی

    ساده ترین حالت، یک سلسله مراتبی با سه سطح است: هدف، معیارها و گزینه ها. هر معیار خود می تواند به چندین زیر معیار تقسیم می گردد.

نمودار سلسله مراتبی این مثال به شکل زیر است.

نحوه ساخت سلسله مراتبی در EC

       قدم 1- وارد کردن نام مدل و تعریف آ ن

      قدم 2- وارد کردن معیارها

     قدم 3- وارد کردن گزینه ها

     قدم 4- ذخیره کردن مدل

قدم اول-وارد کردن نام مدل و تعریف آن

قدم دوم- وارد کردن معیارها

    در این مرحله معیارهای مد نظر را از مسیر زیر به ترتیب وارد می نماییم.

قدم دوم- وارد کردن گزینه ها

   در این مرحله گزینه ها ی مدل را وارد می کنیم.

@ با وارد کردن گزینه ها برای یکی از معیارها، این گزینه ها برای سایر معیارها نیز تکرار خواهند شد. با این حال اگر گزینه ها برای معیارهای مختلف، متفاوت باشند برای هر یک به طور مجزا این کار را انجام می دهیم. این کار سطح سوم سلسله مراتبی را ایجاد می نماید.

قدم چهارم- ذخیره مدل

برای ذخیره مدل به صورت زیر عمل می کنیم.

@نرم افزار EC در صورت بروز هرگونه اشکال و قطع برنامه یا مواردی از این دست خود مدل را با نام ECTMPFL.EC1 ذخیره می نماید.

مرحله دوم: مقایسه زوجی

    مقایسه زوجی، فرایندی است برای مقایسه اهمیت، ارجحیت یا درستنمایی دو عنصر نسبت به عنصر سطح بالاتر. این امر در نهایت به مقایسه زوجی گزینه ها نسبت به هر یک ازمعیارها و نیز مقایسه معیارها نسبت به هدف منتهی خواهد گردید.

qنوع و حالت مقایسه

  در مرحله ارزیابی باید نوع و حالت مقایسه ی مورد نظر را انتخاب کنیم.

•نواع مقایسه ها
üاهمیت(Importance) هنگام مقایسه دو معیار (هدف) استفاده می شود.
üارجحیت(Preference) برای مقایسه گزینه ها به کار می رود.
üدرستنمایی(Likehood) برای مقایسه احتمال خروجی ها استفاده شده و در مورد گزینه ها و معیارها کاربرد دارد.
•حالت های مقایسه
üکلامی(Verbal) : به ما اجازه می دهد تا با استفاده از کلمات انگلیسی گره ها را مقایسه نماییم.
üگرافیکی (Graphical) : این امکان را به ما می دهد تا با استفاده از عدد در قابل یک ماتریس یا پرسشنامه، مقایسه ها را انجام دهیم.
üعددی(Numerical) : به ما اجازه می دهد تا با اشتفاده از هعداد در قالب یک ماتریس یا پرسش نامه، مقایسه ها را انجام دهیم.

@ نوع و حالت مقایسه ی زوجی که انتخاب می کنیم تنها نشان دهنده نوع نگرش ما به مسا له است و در محاسبات اثر نخواهد داشت.

مقایسه زوجی در EC

    قدم 1- اقدامات اولیه

قدم 2- وارد کردن قضاوت ها به حالت کلامی

قدم 3- وارد کردن قضاوت ها به حالت گرافیکی

قدم 4- وارد کردن قضاوت ها به حالت عددی

قدم 5- بهبود سازگاری

قدم 6-وارد کردن داده ها

قدم 7- مقایسه معیارها

 قدم 1- اقدامات اولیه

   برای هر قضاوت باید تعیین کنیم که بر اساس عنصر سطح بالاتر، کدام عنصر ارجح یا مهم تر است.

برای شروع فرایند مقایسه ابتدا گزینه های تحت گره «در معرض دید بودن» را مقایسه می کنیم.برای این کار، بر روی این گره کلیک می نماییم و آنگاه از مسیر زیر کار را ادامه می دهیم.

قدم 2- وارد کردن قضاوت ها به حالت کلامی

   طبق مطالعات انجام گرفته و تحقیقات به عمل آمده ، نتایج حاصل از مطالعات انجام گرفته درقالب جداولی آورده شده است که میزان ارجحیت هر یک از گزینه ها نسبت به تک تک گرهها نمایش داده می شود.

جدول زیر این نسبت را برای گره Visibility نمایش می دهد.

هنگامی که تمامی مقایسه ها را انجام دادیم، نرم افزار EC نموداری از وزن ها را به نمایش در آورده و نرخ ناسازگاری را نشان می دهد. اگر داده ها را مطابق جدول  صفحه قبل وارد کنیم، نرخ ناسازگاری  0.05 حاصل می گردد.

@ عموما نرخ ناسازگاری باید کمتر از 0.1 باشد.

با انتخاب Record قضاوت ها ذخیره شده و نمودار وزن ها مطابق شکل زیر نمایش داده می شود.

قدم 3- وارد کردن قضاوت به صورت گرافیکی

   در این حالت با تغییر در نمودار، قضاوت خود را تغییر داد.برای وارد کردن قضاوت ها به صورت گرافیکی برای گره Competition مراحل زیر را طی می کنیم.

روی گره Competition کلیک کرده،

حال قضاوت ها را مطابق جدول مقابل وارد نرم افزار می نماییم.

برای وارد کردن قضاوت از ماوس استفاده می کنیم. با جابجا کردن هر یک از نمودارهای بالایی یا پایینی  نسبت های مقابل را وارد نمود.

قدم 4- وارد کردن قضاوت ها به حالت عددی

   در این حالت وزن ها به صورت اعداد 1 تا 9 که معادل مقایسه های کلامی هستند، وارد می شوند.

مطابق مسیر زیر عملیات را ادامه می دهیم.

قدم 5- بهبود سازگاری

         هنگامی که ناسازگاری صفر باشد، ما کاملا سازگار هستیم. هر چه این نرخ افزایش یابد، میزان ناسازگاری در قضاوت ما نیز افزایش یافته است.  در حالت کلی اگر نرخ ناسازگاری کمتر از 0.1 باشد ناسازگاری نسبتا قابل قبول است، در غیر این صورت بازنگری در قضاوت ضروری به نظر می رسد.

منوی ناسازگاری

   منوی ناسازگاری(Inconsistency) تنها در صفحه مقایسه های ماتریس عددی در دسترس است. در این منو می توان 9 قضاوت ناسازگار نخست را انتخاب کرده و مشاهده نمود.

برای شناسای ناسازگارترین تصمیم به ترتیب زیر عمل می کنیم.

با انتخاب آخرین گزینه               بهترین مقدار پیشنهادی از طرف نرم افزار، جهت رفع ناسازگاری  بدست می آید.

با انتخاب گزینه  best fit عدد 6 به جای 2 پیشنهاد می گردد که ما عدد 4 را منطقی دانسته و جایگزین می نماییم. بدین ترتیب میزان ناسازگاری به 0.02 کاهش می یابد.

قدم 6-وارد کردن داده ها

    حال داده ها ی واقعی را برای معیار cost وارد می نماییم.

بر روی cost دو بار کلیک کرده و از مسیر زیر سه عدد را مطابق جدول وارد می کنیم.

بعد از وارد کردن هزینه ها،برای مشاهده نتایج Calculate را انتخاب می نماییم. نتایج حاصل مطابق جدول زیر خواهد بود .

@ چون در این حالت اعداد واقعی استفاده می شود، ناسازگاری وجود ندارد.

قدم 7- مقایسه معیارها

    ابتدا بر روی هدف (Goal)کلیک کرده سپس مطابق شکل عمل می کنیم.

مرحله 5- تحلیل حساسیت

    در این مرحله حساسیت رتبه بندی گزینه ها نسبت به تغییرات وزن معیار ها برسی می شود.

در حالتی که سلسله مراتبی سه سطح داشته باشد، تحلیل حساسیت از گره هدف ، حساسیت گزینه ها را نسبت به معیا های موجود در زیر هدف نشان می دهد.

برای تحلیل حساسیت 5 حالت گرافیکی در نرم افزار EC موجود است.

• بر اساس کارایی (Performance)
•پویا(Dynamic)
•بر اساس شیب   (Gradient)
•دو بعدی(Two-Dimentional)   
•بر اساس اختلاف

حساسیت بر اساس کارایی

   چنانچه مسیر نشان داده شده در شکل را طی نماییم، شکل نمودار حساسیت ، ظاهر خواهد شد.

در نمودار حاضر، معیار ها بر روی محور افقی

  و گزینه ها بر روی محور عمودی نشان داده شده اند.

تقاطع خطوط گزینه ها با خطوط عمودی مربوط به معیار ها،

وزن هر گزینه را در مورد آن معیار نشان می دهد.

اولویت معیار ها با خطوط عمودی نشان داده شده است.

وزن کلی هر گزینه بر روی محور عمودی

سمت راست نمودار قابل مشاهده است.

حساسیت پویا

   تحلیل حساسیت پویا، نمودار های میله ای هفقی هستند که فرد را قادر می سازند تا با افزایش یا کاهش وزن معیارها اثر آن را بر رتبه بندی گزینه ها مشاهده کند.

با نگهداشتن کلید ماوس بر روی هر یک از نمودار های افقی

 و حرکت آن، می توان اثر تغییرات را بر سایر مقادیر مشاهده نمود

حساسیت بر اساس شیب

   برای هر معیار، یک تحلیل حساسیت بر اساس شیب وجود دارد.

نمودار حاضر مربوط به معیار Visibility است

که وزن فعلی این معیار توسط یک خط عمودی پر رنگ

 نشان داده شده است.

اولویت گزینه ها در محل تلاقی

 با خط عمودی پر رنگ وزن معیار

 و از روی محور عمودی سمت چپ

خوانده می شود

تحلیل حساسیت دو بعدی

   این تحلیل حساسیت نشان می دهد که چگونه گزینه ها بر اساس دو معیار تغییر می نمایند.

وزن یا اولویت هر معیار را می توان از روی هر یک از محورهایی که به آن تخصیص داده شده، خواند.

نقاط بزرگ نشانگر گزینه ها هستند.

اگر گزینه ای در سمت راست و بالای صفحه نمودار باشد، این امر به معنی ارجحیت آن بر حسب دو معیار مزبور است.

خط مایلی که بر روی صفحه نمودار مشاهده می شود، خط Projection نامیده می شود و در شرایطی که دو معیار مورد نظر از اهمیت یکسانی برخوردار باشند، موقعیت گزینه ها بر روی آن نشان داده می شود.

تحلیل حساسیت بر اساس اختلاف

   نمودار اختلاف ها، تفاوت میان اولویت هر جفت گزینه را برای کلیه معیار ها نمایش می دهد.

این اولویت ها می توانند همراه با وزن یا بدون آن نمایش داده شوند.

که از منوی Option قابل دسترسی و تغییر است.


+ نوشته شده در19 / 11 / 1395ساعت 23:59توسط GIS&RS | | تعداد بازدید : 56

مطالب قبلی

» دریافت رایگان ارزدیجتال ملی
» ‌قانون مربوط به اصلاحات اراضي ‌مصوب 24 اسفند ماه 1338 ‌فصل اول - تعاریف
» کسب درامد از اولین سایت ارز دیجیتالی ایرانی
» نقشه های GIS حوزه آبخیز رودخانه شاهرود چای
» نقشه های GIS حوزه آبخیز رودخانه گلپایگان
» پایان نامه مدل‌سازی حوادث بحرانی مترو شهر تبریز در محیط GIS مطالعه موردی: خط 1 مترو
» کتاب سنجش از دور حرارتی
» مدل های رقومی ارتفاع 12.5 متری
» رنگ خاک
» آبخيزداري 2
» اهمیت زهکشی و استفاده بهینه از
» اشکال فرسایش بادی
» پدیده جهانگرمایی
» Thermal Remote Sensing in Land Surface Processes
» دانلود نرم افزار آرک هیدرو ArcHydroTools
» دانلود رایگان فیلم آموزشی سنحش از دور دکتر ولیزاده
» دانلود نقشه GIS کاربری اراضی، کیفیت مصالح، تراکم ساخت، مساحت قطعات شهر بجنورد
» دانلود دفترچه سوالات آزمون دکتری سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی
» منابع آزمون دکتری سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی
» مقطع دکتری رشته سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی
» سنجش از دور راداری
» از کدام تصاویر ماهواره ای می توان DEM استخراج کرد؟
» مقایسه تصاویر لندست ۸ و ۷
» تفاوت DEM، DTM، DSM چیست؟
» مدل رقومی زمین (DTM) چیست؟
» سنجش از دور حرارتی
» کاربرد های سنجش از دور

صفحات وبلاگ

جلوگیری از کپی کردن مطالب