close
تبلیغات در اینترنت
خرید دامنه
ماهواره ها و سنجنده ها

علوم زمین و توسعه

GIS یک علم است نه یک نرم افزار

ماهواره ها و سنجنده ها

مقدمه

ماهواره­هاي سنجش از دور براي پايش جو، اقيانوس­ها و سطح خشکي و تغييرات آنها مورد استفاده قرار گرفته و امروزه ابزارهاي اصلي پشتيباني فعاليت­هاي حفظ محيط زيست تلقي مي­شوند.

خصوصيات منحصر به فرد ماهواره­هاي سنجش از دور عبارتند از:

 
  • پوشش، بيشتر ماهواره­هاي سنجش از دور تمام کره زمين را پوشش مي­دهند که اين موضوع اهميت آنها را در مطالعه پديده­هاي بزرگ مقياس مانند جريان آب اقيانوس ها، آب و هوا، از ميان رفتن جنگل­ها و گسترش صحراها نشان مي­دهد. آنها همچنين براي پايش مقرون به صرفه نواحي دور افتاده يا خطرناک نيز به کار مي­روند.
  • تکرار، ماهواره­ها تصوير ناحيه­اي يکسان از زمين را به دفعات و در مدت زماني طولاني دريافت مي­کنند. اين قابليت، امکان پايش تغييرات محيطي حاصل از عوامل انساني و طبيعي را فراهم نموده و همچنين سير تغييرات گذشته را (براي از بين رفتن جنگل­ها و گسترش صحراها) براي پيش بيني آينده نشان مي­دهد.
  • سرعت، بسياري از ماهواره­ها مي­توانند داده­ها و اطلاعات جانبي آنها را در مواقع ضروري به سرعت در اختيار قرار دهند. اين موضوع بسيار حائز اهميت است به خصوص در نواحي که زمين لرزه، سيل يا آتش سوزي جنگل رخ داده و زمان کافي براي برداشت اطلاعات به صورت زميني يا عکس­هاي هوايي امکان ندارد. ماهواره­ها همچنين در ارزيابي ميزان خسارات وارده مي­توانند بسيار مفيد باشند.
  • سازگاري، تمامي داده­هاي يک سنجنده خاص از يک ماهواره مشخص به طور يکسان دريافت مي­شوند که نشانه سادگي تشخيص تغييرات کاربري اراضي در يک بازه زماني طولاني مي­شود.
  • دقت، تصاوير ماهواره­اي و سامانه­هاي تعيين موقعيت مي­توانند براي تامين نقشه­هاي دقيق براي کشورهاي در حال توسعه به کار روند. دسترسي به اين گونه نقشه­ها اولين ابزار براي هر نوع طرح توسعه­اي است.
  • هزينه پائين، ماهواره مي­تواند براي مدت طولاني و ماموريت­هاي متعدد مورد استفاده قرار گيرد که به اين ترتيب براي مدتي طولاني هزينه پرتاب و به کارگيري ماهواره با مزاياي استفاده از آن پوشانده مي­شود.

سنجنده­ها

تايروس، اولين ماهواره هواشناسي دنيا

مجموعه ماهوره­هاي تايروس، اولين ماهواره­هاي هواشناسي دنيا هستند. ناسا پرتاب اين ماهواره­ها را با پرتاب تايروس ۱ در سال ۱۹۶۰ آغاز کرد. اين سري از ماهواره­ها با حمل دوربين­هاي تلويزيوني عکس­هايي از پوشش ابري زمين تهيه کرده، نشان دادند که استفاده از فناوري فضايي در تحقيقات هواشناسي تا چه اندازه مفيد است. در مجموع ۱۰ ماهواره تايروس ساخته و پرتاب شد.

تايروس ۱ در اول آوريل ۱۹۶۰ از پايگاه کيپ کاناورال در فلوريدا، پرتاب شد و اولين عکس فضايي زمين را مخابره کرد. دو دوربين تلويزيوني در اين فضاپيماي ۱۲۰ کيلوگرمي نصب شده بود. دو ضبط نواري مغناطيسي نيز در ماهواره تعبيه شده بود تا عکس­­هاي گرفته شده با دوربين­ها را، زماني که ماهواره در محدوده ارتباطي با زمين قرار ندارد، ضبط کنند. توان مورد نياز ماهواره با استفاده از باتري­هايي که با ۹۲۰۰ سلول خورشيدي شارژ مي­شدند، تامين مي­شد. عمر اين ماهواره ۷۸ روز بود.

گرچه هدف برنامه تايروس راه اندازي سامانه جهاني هواشناسي ماهواره­اي بود، اما اين ماهواره­ها بيشتر آزمايشي و تحقيقاتي بودند و به جاي ارائه خدمات هواشناسي تعداد زيادي عکس از زمين تهيه کردند. در سال ۱۹۶۵، با استفاده از ۴۵۰ قطعه از عکس­هايي که ماهواره­هاي تايروس از زمين گرفته بودند، اولين الگوي هواشناسي سراسري زمين تهيه شد.

برنامه تايروس با پرتاب ماهواره­هاي پيشرفته تر هواشناسي ادامه پيدا کرد. در اکتبر ۱۹۷۰، با تاسيس اداره اقيانوس شناسي و جوي ملي ايالات متحده ((نوآ))، اولين ماهواره از سري ماهواره­هاي هواشناسي نوآ پرتاب شد. پرتاب اين ماهواره­هاي پيشرفته هواشناسي تا به امروز ادامه يافته است.

سنجنده HRV

سنجنده HRV (High Resolution Visible) اولين بار بر روي ماهواره SPOT (System Pourl Observation de la Terre) در سال ۱۹۸۶ ميلادي به اخذ تصوير از زمين پرداخت. فناوري Pushbroom بکار رفته در اين سيستم تصاوير بسيار عالي از سطح زمين ثبت نمود. در اين سنجنده يک آرايه ۳۰۰۰ تايي CCD با ابعاد پيکسل ۲۰*۲۰ متر بر روي زمين وظيفه اخذ تصاوير را بر عهده دارد. سنجنده پانکروماتيک آن نيز از يک آرايه مشابه با تعداد ۶۰۰۰ جز و ابعاد ۱۰*۱۰ متر تشکيل شده است. تصاوير HRV در ابعاد ۶۰×۶۰ کيلومتر ارائه مي­شوند.

ماهواره SPOT 1,2,3 داراي دو عدد از اين سنجنده مي­باشد. يکي از قابليت­هاي اين سنجنده امکان تصويربرداري به صورت مايل است. سيستم نوري تعبيه شده براي سنجنده اين قابليت را دارد که از حالت عمود و پاي سنجنده حداکثر ۲۷ درجه خارج شده و تصويربرداري نمايد. اين ويژگي علاوه بر بالا بردن قدرت تفکيک زماني سنجنده امکان اخذ تصاوير استريو و توليد DEM از آنها را فراهم ساخته است.

سنجنده HRV در SPOT4 با اضافه شدن يک باند در بخش مادون قرمز کوتاه به HR VIR تغيير نام داد. SPOT5 نوعي ديگر از اين سنجنده را با قدرت تفکيک مکاني بهتر به نام HRG همراه دارد.

ماهواره­هاي سري لندست

لندست از سري ماهواره­هاي معروف مشاهده­ي منابع زميني آمريکاست که براي کسب تصاوير با قدرت تفکيک فضايي بالا از خشکي­هاي سطح زمين و نواحي ساحلي اطراف طراحي شده است. اولين ماهواره اين سري بيشتر از ۴۰ سال قبل به فضا پرتاب شده است. ماهواره­هاي سري لندست را با توجه به ويژگي­ها و مشخصات سنجنده­ي آنها مي­توان به سه گروه ماهواره­هاي نسل اول (ماهواره­هاي دهه­ي ۱۹۷۰) شامل لندست ۱ و ۲ و ۳ و ماهواره­هاي نسل دوم (دهه ۱۹۸۰) شامل لندست ۴ و ۵ و ماهواره­هاي نسل سوم (دهه ۱۹۹۰) شامل لندست ۶ و ۷ تقسيم بندي کرد.

جدول بعدي مشخصات و تعداد کل ماهواره­هاي سري لندست را به طور خلاصه آورده است.

ماهواره­هاي سري لندست نسل اول نسل دوم نسل سوم
نام لندست ۱٫۲٫۳ لندست ۵٫۴ لندست ۶٫۷
سال پرتاب به فضا ۷۲-۷۵-۷۸ ۸۲-۸۴ ۹۳-۹۸
نام موشک دلتا دلتا دلتا
مدت فعاليت در فضا ۵-۶-۷ سال ۰-۱۱ ۱-۷
ارتفاع از سطح زمين ۹۲۳ کيلومتر ۹۱۷ کيلومتر ۹۱۷ کيلومتر
زاويه ميل مدار ۹۹ درجه با استوا ۹۹ درجه با استوا ۹۹ درجه با استوا
زمان گردش يک دور کامل ۱۰۳ دقيقه ۹۹ دقيقه ۹۹ دقيقه
تعداد گردش در شبانه روز ۱۴ روز ۵/۱۴ روز ۵/۱۴ روز
مدت زمان پوشش کامل زمين ۱۸ روز ۱۶ روز ۱۶ روز
وزن ماهواره در زمان پرواز ۷۰۵ کيلوگرم ۷۰۵ کيلوگرم ۷۰۵ کيلوگرم
نوع سنجنده MSS/RBV MSS/TM ETM/ETM+
نوع باند MSS/VIDEO MSS PAN/MSS
ابعاد تصوير در سطح زمين ۱۸۵×۱۸۵ کيلومتر ۱۸۵×۱۸۵ کيلومتر ۱۸۵×۱۸۵ کيلومتر
قدرت تفکيک زميني ۷۹ و ۸۰ متر ۸۲ و ۳۰ و ۱۲۰ متر ۳۰ و ۱۵ متر

برنامه لندست ابتکار عمل مشترک سازمان نقشه­برداري و زمين شناسي ايالات متحده امريکا (USGS[1]) و سازمان فضايي و هوانوردي آمريکا (NASA[2]) براي جمع­آوري داده­هاي منابع زميني بود. ناسا مسئول توسعه و پرتاب سفينه­هاي فضايي است، در حالي که سازمان USGS مسئوليت عمليات­هاي پرواز، نگهداري و مديريت دريافت تمامي داده­هاي منابع زميني، پردازش، آرشيو، توليد اطلاعات و توزيع آن بين کاربران را برعهده دارد. ناسا در جولاي ۱۹۷۲ ماهواره­هاي فناوري منابع زميني (ERTS[3]) را با موشک دلتا به فضا پرتاب کرد و بعداً اين ماهواره به لندست يک تغيير نام داد. لندست يک، اولين ماهواره از اين سري بود که طول آن ۳ متر، قطر آن ۵/۱ متر، پهناي آن به همراه باله­هاي آن ۴ متر و ۹۵۳ کيلوگرم وزن داشت. ماهواره از ارتفاعي اسمي ۹۱۷ کيلومتري (ارتفاع واقعي ۹۰۰ تا ۹۵۰ کيلومتري) از سطح زمين قرار داشت و در مداري قطبي که با خط استوا زاويه­اي ۹۹ درجه مي­ساخت (زاويه­ي ۹ درجه نسبت به نصف­النهارات) از شمال به جنوب حرکت مي­کرد.

لندست ۱:

بعنوان اولين ماهواره­ي سري نسل اول يک سنجنده ويدئو کن پرتو برگردان و يک سنجنده آزمايشي به نام اسکنر چندطيفي (MSS) را با خود حمل مي­کرد. سنجنده براي جمع­آوري داده­هاي اسکن شده­ي سطح زمين در باندهاي مختلف طيف الکترومغناطيسي مورد استفاده قرار مي­گرفت. اين ماهواره در زمان حيات خود بيش از ۳۰۰ هزار تصوير از سطح سياره­ي زمين جمع­آوري کرد و مجموعه­اي غني از اطلاعات درباره­ي سطح خشکي­هاي جهان را پايه­گذاري کرد. سيستم اسکنر چند طيفي لندست ۱ نشان داد که بسيار ارزشمند و موفقيت­آميز بوده است. بنابراين سنجنده­ي مذکور روي سري ماهواره­هاي بعدي نيز تعبيه شد.

لندست ۴:

نخستين ماهواره از سري ماهواره­هاي نسل دوم مي­باشد. اين ماهواره، سنجنده­ي نسبتاً جديد اسکن کننده چند طيفي پيشرفته­اي را حمل مي­کرد که آن را سنجنده­ي نقشه­بردار موضوعي (TM[4]) مي­ناميدند و حاکي از شروع به کار نسب دوم ماهواره­هاي سنجش از دور سري لندست بود. اين سنجنده سه باند طيفي جديد را به باندهاي تصويربرداري قبلي اضافه کرد و تصاويري با قدرت تفکيک فضايي بهبود يافته­ي ۳۰ متري (در مقابل ۸۰ متري سيستم اسکنر چند طيفي) را فراهم آورد.

لندست ۵:

نيز در مارس ۱۹۸۴ سنجنده­ي نقشه­بردار موضوعي را با خود حمل مي­کرد و در طي زمان محدود انجام فعاليت خود در تداوم و غني سازي آرشيو تاريخي تصويربرداري از منابع سطح زمين شرکت کرد. در سال ۱۹۸۵ فعاليت برنامه لندست تجاري شد و کمپاني ماهواره­ي مشاهده­ي منابع زميني (EOSAT) مسئوليت انجام عمليات لندست ۴ و ۵ را برعهده گرفته و همچنين توزيع داده­هاي لندست و ساخت دو سفينه­ي فضايي جديد لندست ۶ و ۷ را نيز مديريت مي­کند.

لندست ۶:

اولين ماهواره از نسل سوم اين سري بود که قبل از رسيدن به مدار خود از کار افتاد و در فضا ناپديد شد. اين ماهواره نسخه­ي جديدي از سنجنده­ي نقشه­برداري موضوعي را به نام سنجنده نقشه­بردار موضوعي ارتقا داده شده (ETM[5]) با خود حمل مي­کرد و قرار بود تصاويري با قدرت تفکيک فضايي بهبود يافته­تري فراهم آورد.

لندست ۷:

آخرين ماهواره از سري ماهواره­هاي نسل سوم لندست است که در سال ۱۹۹۸ به فضا پرتاب شده و در ارتفاع اسمي ۷۰۵ کيلومتري از سطح زمين در مداري تقريباً دايره­اي، تکراري و خورشيد آهنگ قرار گرفته و تاکنون در حال تصويربرداري و جمع­آوري اطلاعات مي­باشد. مدار تقريباً دايره­اي شکل ماهواره، يکساني مقياس نسبي تصاوير را تضمين مي­کند. علاوه بر اين، مدار گردش سطوح خشکي و دريايي سطح زمين (بين ۸۲ درجه­ي عرض شمالي و جنوبي) را در بر گيرد. اين ماهواره همانند لندست ۶، با افزايش يک باند سياه و سفيد (پانکروماتيک) با قدرت تفکيک فضايي ۱۵ متري نسبت به ماهواره­هاي نسل اول و دوم قابليت بيشتري دارد.

لندست ۷، در هر ۹۹ دقيقه يکبار کره زمين را از شمال به جنوب دور مي­زند، در نتيجه، در هر ۲۴ ساعت ۵/۱۴ مرتبه به دور زمين گردش مي­کند. بنابراين، زمان گردش آن کوتاه­تر از ماهواره­هاي نسل اول بوده و هر ۱۶ رو يکبار پس از ۲۳۳ دور از تمام نقاط کره زمين عبور مي­نمايد. بار ديگر در روز هفدهم، نوار شماره ۲۳۴ را روي نوار شماره يک که ۱۶ روز قبل تصويربرداري شده، مي­گذارد. بدين ترتيب، ماهواره هر ۱۶ روز يکبار از منطقه­اي مشخص مانند تهران تصوير برداري مي­کند. با توجه به گردش وضعي زمين که هر ۲۴ ساعت يکبار به دور خود مي­چرخد، فاصله­ي بين دو نوار متوالي (مثلاً نوار اول و دوم در يک شبانه روز) در روي زمين روي خط استوا ۲۷۵۲ کيلومتر و در عرض جغرافيايي کشور ايران (مدار بين ۲۵ تا ۴۰ درجه عرض شمالي) تقريباً ۲۲۹۷ کيلومتر مي­باشد. لندست ۷ طوري برنامه­ريزي شده که ساعت عبور آن از خط استوا ۱۰ صبح به وقت محلي باشد. ساعت عکسبرداري يا تصويربرداري مذکور با نظر زمين شناسان، ژئومورفولوژيست­ها (متخصصان شناخت اشکال و عوارض زمين) معتقدند که تصويربرداري بايستي صبح زود يا ديروقت انجام گيرد. زيرا در اين دو زمان طول سايه نسبتاً بلندتر بوده و شناسايي پستي و بلندي­هاي سطح زمين در تصوير مشخص تر و آسانتر مي­باشد. کارشناسان مشاهده­ي منابع زميني نيز تصويربرداري در ساعات نزديک ظهر (۱۰ تا ۱۱) و يا ساعات اوليه­ي بعد از ظهر را توصيه مي­کنند. به اين خاطر تصويربرداري را ساعت ۱۰ صبح تعيين کرده­اند.

ماهواره­ي لندست ۷ طي دوران فعاليت خود، سيستم مرجع جهاني (WRS) را با تعديلات و نوسانات ارتفاع خود حفظ کرده است. در سيستم مرجع جهاني لندست، پهنه­ي خشکيهاي زمين در ۵۷۷۸۴ تصوير در ابعاد ۱۸۳ کيلومتر عرض و ۱۷۰ کيلومتر طول به صورت کاتالوگ و موزائيک­بندي در آمده است.

ثبت تاريخي اولين تصاوير ماهواره­اي لندست، پايه­هاي مقايسه و بررسي تصاوير را به منظور کشف و اندازه­گيري تغييرات سطح سياره زمين بنا نهاد. داده­هاي جمع­آوري شده به وسيله ماهواره لندست، طولاني­ترين سري تصاوير فضايي سطح خشکيهاي زمين را تشکيل داده و آنها يک سري تصاوير ارزشمند هستند و از لحاظ کيفيت، جزئيات و پوشش بي­نظير مي­باشند. مجموعه تصاوير خشکي­هاي لندست هر ساله به هزاران کاربري که قصد دارند سطح زمين را مشاهده و مطالعه کنند و بهره­برداري از منابع طبيعي آنرا مديريت و تغييرات ايجاد شده در سطح زمين به وسيله فرايندهاي طبيعي و يا انساني را نمايش دهند، خدمات و سرويس­دهي مي­دهد. اين تصاوير در ايستگاه­هاي دريافت تصاوير لندست در ايالات متحده آمريکا و چند کشور ديگر آرشيو شده و منابع بي­نظيري براي تحقيق و درک تغييرات عوارض سطح زمين و هزاران کاربرد ديگر مي­باشد.

بررسي و مقايسه تطبيقي نسل اول، دوم و سوم ماهواره­هاي سري لندست نشان دهنده­ي تغييرات و پيشرفت قابل ملاحظه­اي در تعداد و نوع ابزارهاي سنجنده، تعداد باندهاي تصويربرداري، قدرت تفکيک زميني و مدت زمان پوشش کامل زمين ماهواره­هاي هر نسل نسبت به نسل قبلي مي­باشد.

لندست ۸ (LDCM):

لندست ۸ در۱۱ فوريه ۲۰۱۳ بعد ازحدود سه ماه تست، از پايگاه هوايي واندربرگ در کاليفرنيا پرتاب شد. فضاپيماي LDCM تغييرات پوشش مناطق جنگلي، کشاورزي و پراکندگي شهري و ساير موارد را رديابي مي نمايد. فضا پيماي LDCM همواره به عنوان بهترين سيستم از نظر قابليت­هاي بهبود و دريافت داده­ها محسوب مي گردد. فضاپيماي ۸۸۵ ميليون دلاري LDCM هشتمين ماهواره در تاريخ برنامه لندست است که با مشارکت ناسا و سازمان زمين­شناسي آمريکا اجرا مي شود. لندست ۸ درفاصله ۴۳۸ مايلي زمين (۷۰۵ کيلومتري) با مدار قطبي قرار گرفته و داراي دو سنجنده حساس [۶]OLI جهت جمع آوري داده­ها از باندهاي مرئي، مادون قرمز نزديک و طول موج­هاي کوتاه مادون قرمز و سنجنده حرارتي مادون قرمز(TIRS) به منظور اندازه­گيري درجه حرارت سطح زمين مي­باشد. تصوير ساز OLIقادر است تا ابر‌هاي سيروس در ارتفاعات بالا را مشاهده کند، ذرات معلق در اتمسفر و کيفيت آب در درياچه‌ها را نظارت کند TIRS. مسئوليت نظارت بر دماي‌ سطح زمين را دارد. اين مشاهدات براي تجزيه و تحليل مصرف آب مورد استفاده قرار مي­گيرند. ناسا در سال ۲۰۰۸ دسترسي‌ عموم را به آرشيو داده‌هاي جمع­آوري شده توسط ماهواره‌ها آزاد گذاشت. اين داده‌ها متعاقبا در ساخت Google Earth Engine در سال ۲۰۱۲ مورد استفاده قرار گرفتند. لندست ۸ با رديابي تخريب جنگل، استفاده از آب، توسعه شهري، عقب­نشيني يخچال­ها و ساير پديده­ها که با شتاب فزاينده­اي درحال تغيير هستند، به دانشمندان و سياستمداران براي درک بهتر چگونگي تاثير ۷ ميليارد انسان بر زمين کمک خواهد کرد.

اين ماهواره شامل ۹ باند طيفي زير است:

  • باند مرئي ۱ (۴۳/۰ تا ۴۵/۰ µm) 30m
  • باند مرئي ۲ (۴۵۰/۰ تا ۵۱/۰ µm) 30 m
  • باند مرئي ۳ (۵۳/۰ تا ۵۹/۰ µm) 30 m
  • باند مرئي ۴ مادون قرمز نزديک (۶۴/۰ تا ۶۷/۰ µm) 30 m
  • باند مرئي ۵ مادون قرمز نزديک (۸۵/۰ تا ۸۸/۰ µm) 30 m
  • باند ۶ SWIR1 (57/1 تا ۶۵/۱ µm) 30 m
  • باند ۷ SWIR2 (11/2 تا ۲۹/۲ µm) 30 m
  • باند ۸ پانکروماتيک (۵۰/۰ تا ۶۸/۰ µm) 15 m
  • باند ۹ سيروس (۳۶/۱ تا ۳۸/۱ µm) 30 m

دو باند طيفي مادون قرمز دمايي:

  • باند ۱۰ TIRS1 (6/10 تا ۱۹/۱۱ µm) 100 m
  • باند ۱۱ TIRS2 (5/11 تا ۵۱/۱۲ µm) 100 m

ماهواره­هاي سري اسپات

اين ماهواره­ها نخستين ماهواره مشاهده­ي منابع زميني هستند که از قاره اروپا (کشور فرانسه) به فضا پرتاب شده­اند. تاکنون پنج سري از اين ماهواره ساخته و به فضا پرتاب شده است. ماهواره­هاي سري اسپات[۷] جزو ماهواره­هاي مدار قطبي يا خورشيد آهنگ شوده و آنها را مي­توان به دو نسل قديم (اسپات ۱ و ۲ و ۳) و نسل جديد (اسپات ۴ و ۵) تقسيم بندي کرد. جدول زير تمام نسخه­هاي سري اسپات را به همراه زمان پرتاب، مدت فعاليت در فضا و ديگر مشخصات سنجنده­ي آن به نمايش گذاشته است.

ماهواره­هاي سري اسپات نسل قديم نسل جديد
نام ماهواره اسپات ۱٫۲٫۳ اسپات ۴٫۵
سال پرتاب به فضا ۸۶٫۹۰٫۹۳ ۲۰۰۲٫۱۹۹۸
نام موشک پرتاب ماهواره آريان ۲ آريان ۴
مدت فعاليت در فضا ۳ سال ۵ سال
ارتفاع از سطح زمين ۸۲۲ کيلومتر ۸۲۲ کيلومتر
زاويه ميل مدار ماهواره ۷/۹۸ درجه به خط استوا ۷/۹۸ درجه به خط استوا
زمان يک دور کامل گردش ۴/۱۰۱ دقيقه ۴/۱۰۱ دقيقه
تعداد گردش در يک شبانه روز ۲/۱۴ دور ۲/۱۴ دور
دوره تکرار تصويربرداري ۱ تا ۴ دور ۱ تا ۴ روز
مدت زمان پوشش کامل زمين ۲۶ روز ۲۶ روز
وزن ماهواره در هنگام پرواز ۱۹۰۷٫۱۸۴۰٫۱۸۰۰ کيلوگرم ۲۷۶۰ و ۳۰۰۰ کيلوگرم
تعداد و نوع ابزار سنجنده دو HRVs دو HRGs
تعداد باندها و نوع آنها MSS, PAN SWIR.MSS.PAN
محدوده طيفي (به ميکرومتر) PAN 5/0 تا ۷۳/۰ PAN 48/0 تا ۷۱/۰
ابعاد تصوير در سطح زمين ۸۰ تا ۶۰×۹۰ کيلومتر ۸۰ تا ۶۰×۹۰ کيلومتر
قدرت تفکيک زميني ۱۰ و ۲۰ متر ۵۰ و ۱۰ و ۲۰ متر

اسپات يک:

نخستين سفينه­ي فضايي از سري نسل قديم مي­باشد که به وسيله­ي يک تيم فضانوردي به رهبري ماترا مارکورني در اواخر دهه ۱۹۸۰ ميلادي (۱۹۸۶) به وسيله موشک آريان[۸] ۲ به فضا پرتاب شد. تاکنون ماهواره­هاي سري اسپات همه با اين نوع موشک به فضا پرتاب شده و در ارتفاع ۸۲۲ کيلومتري از سطح زمين جاي گرفته­اند. زاويه­ي ميل مدار قطبي ماهواره­اي سري اسپات با مدار استوا ۷/۹۸ درجه مي­باشد. مدت زمان يک گردش کامل آنها از قطبين به دور زمين ۴/۱۰۱ دقيقه بوده و در هر شبانه روز ۲/۱۴ مرتبه به دور زمين چرخيده و زمان گذر آن از مدار استوا براي هر منطقه ساعت ۱۰:۳۰ صبح به وقت محلي مي­باشد. اين ماهواره­ها هر ۲۶ روز يکبار يعني پس از ۳۶۹ دور کامل (۲/۱۴×۲۶)، از روي تمام نقاط کره زمين عبور و تصويربرداري کرده و کل سطح زمين را پوشش مي­دهند.

ماهواره­هاي نسل قديم سري اسپات داراي دو ابزار سنجنده به نام (HRV[9]) و در دو باند رنگي و سياه و سفيد تصويربرداري مي­کردند. محدوده­ي طيفي باند سياه و سفيد آنها بين ۵/۰ تا ۷۳/۰ ميکرومتر و با قدرت تفکيک فضايي ۱۰ متر و محدوده­هاي طيفي سه باند رنگي آنها با قدرت تفکيک فضايي ۲۰ متر قابل تشخيص مي­باشد. ابعاد تصاوير ماهواره­هاي اسپات در سطح زمين ۸۰ تا ۶۰×۶۰ کيلومتر بوده و پس از يک تا ۴ روز ماهواره از کنار مسير قبلي خود مي­گذرد و در هنگام تصويربرداري از منطقه با مسير قبلي همپوشي خواهد داشت.

اسپات چهار:

اولين ماهواره از سري ماهواره­هاي نسل جديد اسپات بود که ماموريت پنج ساله­ي آن در سال ۲۰۰۳ به پايان رسيد. نسل جديد اين ماهواره­ها ابزارهاي سنجش پيشرفته­تري از قبيل قابليت دسترسي و مدت زمان فعاليت بيشتر و برخورداري از يک باند اضافي در محدوده­ي طيف مادون قرمز مياني با طول موج ۷۵/۱ تا ۵۸/۱ ميکرومتر براي تصويربرداري نسبت به نسخه هاي نسل قديم در اختيار دارند.

اسپات پنج:

در سال ۲۰۰۲ ميلادي به فضا پرتاب شد و تا سال ۲۰۰۷ ميلادي ماموريت جمع­آوري داده­هاي مشاهده­ي منابع زميني را بر عهده داشت.

ابزار تصويربرداري اسپات ۵ کمي تغييره داده شده و قدرت تفکيک فضايي آن به ۵ متر افزايش پيدا کرده و تعداد باندهاي تصويربرداري آن نيز به سه باند رسيده است. ماهواره هم اکنون در دو محدوده طيفي باند سياه و سفيد با قدرت تفکيک فضايي ۵ متر، سه محدوده طيفي باند رنگي با قدرت تفکيک فضايي ۱۰ متر و يک محدوده طيفي باند مادون قرمز مياني با قدرت تفکيک فضايي ۲۰ متري در حال انجام تصوير برداري از منابع زميني مي­باشد. علاوه بر اين، سنجنده­هاي سري نسل جديد اسپات قادرند که هر روزه از پوشش گياهي سطح زمين در نواري به پهناي ۲۲۵۰ کيلومتر و طول اختياري با قدرت تفکيک فضايي ۱۰۰۰ متر تصويربرداري کنند. بنابراين مي­توان گفت که اين ماهواره­ها (بويژه اسپات ۵) توانايي تصويربرداري از منابع زميني را با قدرت تفکيک فضايي ۵، ۱۰، ۲۰ و ۱۰۰۰ متري دارند. مثلاً تصاوير با قدرت تفکيک فضايي ۵ متري به ما اجازه بازشناسي يک ساختمان را از عوارض ديگر مي­دهد ولي نمي­توان آن ساختمان را شناسايي کرد. اما در تصاوير با قدرت تفکيک فضايي ۱۰ متري که مي­تواند کاربردهاي متعددي در GIS داشته باشد، تنها مي­توان آپارتمان­هاي بزرگ را شناسايي کرد. نهايتاً اين که، نمونه تصاويري با قدرت تفکيک فضايي ۱۰۰۰ متري براي مطالعات کشاورزي، جنگلداري، اقيانوس شناسي، مطالعه بلاياي طبيعي (سيل، زلزله، آتش سوزي، خشکسالي و…)، منابع آب، زمين شناسي و کاربردهاي زيست محيطي مناسب و قابل استفاده مي­باشند.

ماهواره موديس

موديس[۱۰] (اسپکترو راديومتر تصويربردار با قدرت تفکيک متوسط) سنجنده­اي است که بر روي ماهواره ترا (EOS AM-1) قرار داده شده است. در هر کدام از ماهواره­هاي EOS AM و EOS PM يک سنجنده موديس قرار داده شده است. سنجنده موديس ماهواره ترا[۱۱]، هر دو روز يکبار از تمام سطح زمين تصويربرداري مي­کند و داده­هايي در ۳۶ باند طيفي اخذ مي­کند. اين داده­ها، همراه با داده­هايي که توسط موديس دوم (که بر روي ماهواره آکوا[۱۲] قرار داده شده است) اخذ مي­شوند، آگاهي ما را نسبت به حرکات و تغييرات جهاني و همچنين فرايندهايي که بر سطح زمين، اقيانوسها و سطوح پائيني جو به وقوع مي­پيوندند، بهبود بخشيده است. موديس در توسعه مدلهاي انعطاف­پذير درباره سيستم­هاي کره زمين، نقش حياتي بازي مي­کند و ما را قادر مي­سازد که تغييرات جهاني را به طور دقيق پيش­بيني نمائيم که اين امر مي­تواند به مديران و سياستگذاران در زمينه حفاظت از محيط زيست و مديريت بهينه منابع کمک نمايد.

ماهواره ترا قرار بود که در بهار ۱۹۹۸ پرتاب گردد اما در اواسط ۱۹۹۹ پرتاب گرديد و اين تاخير پرتاب به خاطر فعاليت­هاي اعتبارسنجي يا تعيين ارزش داده­ها بود و مي­بايستي داده­هاي موديس با داده­هاي شبيه به سنجنده موديس از قبيل Seawifs، AVHRR و شبيه ساز هوابردي موديس مقايسه مي­شدند.

سنجنده موديس داراي حساسيت راديومتريکي بالا (۱۲ بيت) و در ۳۶ باند طيفي مي­باشد و دامنه طيفي آن از طول موجهاي ۴/۰-۴/۱۴ ميکرومتر مي­باشد که اين امر مي­تواند نيازهاي کاربران مختلف را برطرف سازد. اين سنجنده در ۲ باند طيفي تصاوير با قدرت تفکيک اسمي ۲۵۰ متر، در ۴ باند طيفي تصاويري با قدرت تفکيک اسمي ۵۰۰ متر و در ۲۹ باند ديگر نيز تصاويري با قدرت تفکيک ۱۰۰۰ متر برداشت مي­کند. به خاطر اينکه زاويه اسکن اين سنجنده ۵۵± درجه بوده و در مدار ۷۰۵ کيلومتر از سطح زمين قرار دارد، پهناي نوارهاي تصويربرداري اين سنجنده ۲۳۳۰ کيلومتر مي­باشد و در نتيجه در هر يک يا دو روز، پوشش جهاني را فراهم مي­سازد.

مجموعه آينه اسکن اين سنجنده، از يک آينه اسکن که به طور پيوسته به دو طرف مي­چرخد، استفاده مي­کند و سيستم عدسي اين سنجنده نيز از يک تلسکوپ غيرکانوني دو آينه­اي تشکيل شده است که انرژي را به چهار مجموعه انعکاس کننده هدايت مي­کند هر کدام از يک اين مجموعه­ها، يکي از نواحي طيف مرئي، مادون قرمز نزديک، مادون قرمز با طول موج کوتاه و يا مادون قرمز مياني و مادون قرمز با طول موجهاي بلند را مي­پوشانند و در کل دامنه طيفي ۴/۱۴-۴/۰ ميکرومتر را پوشش مي­دهند. ابعاد اين سنجنده ۱×۶/۱×۱ متر مي­باشد و وزن آن نيز ۷/۲۲۸ کيلوگرم مي­باشد.

هدف از سنجنده موديس فراهم کردن يک سري جامع از مشاهدات جهاني از سطح زمين، اقيانوس­ها و جو در نواحي مختلف طيفي مي­باشد به گونه­اي که بتوان تمام سطح کره زمين را در هر ۲ روز يک بار مشاهده نمود. در اين جا کلمه جامع بيانگر وسيع بودن دامنه طيفي و کامل بودن پوشش مکاني مي­باشد. علاوه بر اين، موديس يک سنجنده کاملي مي­باشد که اندازه­گيري­هاي آن در نواحي طيفي مختلف صورت مي­گيرد. مجموعه داده­هايي که سنجنده موديس جمع­آوري مي­کند مشابه با سنجنده­هاي AVHRR و CZCS مي­باشد. اصطلاح جامع بودن نيز بيانگر طبيعت منحصر به فرد مشاهدات موديس مي­باشد که براي مطالعات خشکيها، اقيانوسها و جو و همچنين روابط متقابل بين آنها مفيد و لازم مي­باشد.

با استفاده از داده­هاي موديس مي­توان نقشه­هاي پوشش گياهي بهتري از سطح زمين تهيه کرد. با اين نقشه­ها مي­توان برآوردهاي به هنگامي از توزيع انواع پوشش گياهي در سطح زمين بدست آورد. همچنين، داده­هاي موديس در تشخيص و تعيين امراض پوشش گياهي نيز کارايي دارند. علاوه بر اين، شدت تغييرات ايجاد شده در سطح زمين را نيز مي­توان با داده­هاي موديس تعيين کرد. براي مثال، با استفاده از اين داده­ها مي­توان وسعت و ميزان خسارات ناشي از خشکسالي را تعيين کرد.

هيچ کس نسبت به کاهش يا افزايش برف و يخ در اثر پديده گرم شده کره زمين آگاهي ندارد چون برف و يخ اثرات عمده­اي بر چرخه آب، آلبدو و انعکاس نور خورشيد دارد. موديس ميزان پوشش برف و يخ را اندازه­گيري کرده و به محاسبه تاثير آن بر ميزان آلبدوي جهاني کمک مي­کند. موديس به مدلسازي ذوب برف و رواناب کمک مي­کند که اين امر مي­تواند در هشدار دهي بهتر سيلابها و روشهاي مديريت بهينه آب و آبياري مورد استفاده قرار گيرد. موديس به طور روزانه شرايط جوي و آب و هوايي از قبيل درجه حرارت و رطوبت را اندازه گيري مي­کند. داده­هاي سنجنده موديس در شبيه­سازي­هاي کامپيوتري، فرايندهاي بيوژئوشيميايي در تفسير تغييرات ايجاد شده در سطح زمين مورد استفاده قرار مي­گيرند. همچنين داده­هاي اقليمي براي محاسبه نسبت رشد محصولات و امراض گياهي، جريانات و مبادلات عناصر سولفور، نيتروژن و دي اکسيد کربن مورد استفاده قرار مي­گيرند. دي اکسيد کربن از اين نقطه نظر حائيز اهميت مي­باشد که در روند گرم شدگي کره زمين عامل اصلي به شمار مي­رود. تيم تحقيقاتي موديس شاخص­هاي مختلفي را توسعه دادند که اين شاخص­ها عبارتند از: شاخص­هاي پوشش گياهي (VIS)، شاخص سطح برگ (LAI)، شاخص انکسار تابش فعال فيتوسنتزي (FRAR)، شاخص آلبدو، شاخص تابع توزيع انعکاس دو محوري (BRDF)، آتش سوزي، پوشش زمين، تغيير پوشش زمين، پوشش برف، يخ دريا، درجه حرارت سطح زمين (LST).

با استفاده از داده­هاي موديس مي­توان حجم تخريب جنگلها را تعيين کرد. علاوه بر اين با استفاده از داده­هاي بلند مدت موديس مي­توان مناطقي که تحت تاثير بيابان زايي قرار دارند را تعيين کرد. از آنجايي که دماي سطح درياها و اقيانوس­ها به طور مستقيم بر بسياري از فرايندهاي جوي تاثير دارند، با استفاده از داده­هاي موديس مي­توان وقوع طوفانها، سيلابها و جزر و مدهاي شديد را پيش­بيني کرد.

کاربردهاي باندهاي مختلف تصاوير سنجنده موديس و مشخصات هر کدام از باندها در جدول زير ارائه شده است.

کاربرد اصلي شماره باند پهناي باند بازتاب طيفي نسبت سيگنال به نويز
تعيين محدوده­هاي ابرها و زمين­ها ۱

۲

۶۲۰-۶۷۰

۸۴۱-۸۷۴

۸/۲۱

۷/۲۴

۱۲۸

۲۰۱

شناخت ويژگي­هاي ابرها و يا زمين­ها ۳

۴

۵

۶

۷

۴۵۹-۴۷۹

۵۴۵-۵۶۵

۱۲۴۰-۱۲۵۰

۱۶۲۸-۱۶۵۲

۲۱۰۵-۲۱۵۵

۳/۳۵

۰/۲۹

۴/۵

۳/۷

۰/۱

۲۴۳

۲۲۸

۷۴

۲۷۵

۱۱۰

رنگ اقيانوسها- فيتوپلانکتونها- بيوژئوشيميايي ۸

۹

۱۰

۱۱

۱۲

۱۳

۱۴

۱۵

۱۶

۴۰۵-۵۲۰

۴۳۸-۴۴۸

۴۸۳-۴۹۳

۵۲۶-۵۳۶

۵۴۶-۵۵۶

۶۶۲-۶۷۲

۶۷۳-۶۸۳

۷۴۳-۷۵۳

۸۶۲-۸۷۷

۹/۴۴

۹/۴۱

۱/۳۲

۹/۲۷

۰/۲۱

۵/۹

۷/۸

۲/۱۰

۲/۶

۸۸۰

۸۳۸

۸۰۲

۷۵۴

۷۵۰

۹۱۰

۱۰۸۷

۵۸۶

۵۱۶

تعيين ميزان بخار آب موجود در جو ۱۷

۱۸

۱۹

۸۹۰-۹۲۰

۹۳۱-۹۴۱

۹۱۵-۹۶۵

۰/۱۰

۶/۳

۰/۱۵

۱۶۷

۵۷

۲۵۰

کاربرد اصلي شماره باند پهناي باند بازتاب طيفي مورد نياز
تعيين درجه حرارت سطح زمين و ابر ۲۰

۲۱

۲۲

۲۳

۶۶۰/۳-۸۴۰/۳

۹۲۹/۳-۹۸۹/۳

۹۲۹/۳-۹۸۹/۳

۰۲۰/۴-۰۸۰/۴

۴۵/۰

۳۸/۲

۶۷/۰

۷۹/۰

۰۵/۰

۰۰/۲

۰۷/۰

۰۷/۰

تعيين درجه حرارت جو ۲۴

۲۵

۴۳۳/۴-۴۹۸/۴

۴۸۲/۴-۵۴۹/۴

۱۷/۰

۵۹/۰

۲۵/۰

۲۵/۰

مطالعه ابرهاي سيروس ۲۶ ۳۶۰/۱-۳۹۰/۱ ۰۰/۶ ۱۵۰۴
تعيين ميزان بخار آب ۲۷

۲۸

۲۹

۵۳۵/۶-۸۹۵/۶

۱۷۵/۷-۴۷۵/۷

۴۰۰/۸-۷۰۰/۸

۱۶/۱

۱۸/۲

۵۸/۹

۲۵/۰

۲۵/۰

۲۵/۰

ازن ۳۰ ۵۸۰/۹-۸۸۰/۹ ۶۹/۳ ۲۵/۰
تعيين درجه حرارت ابر و سطح زمين ۳۱

۳۲

۷۸۰/۱۰-۲۸۰/۱۱

۷۷۰/۱۱-۲۷۰/۱۲

۵۵/۹

۹۴/۸

۰۵/۰

۰۵/۰

تعيين ارتفاع نوک ابر ۳۳

۳۴

۳۵

۳۶

۱۸۵/۱۳-۴۸۵/۱۳

۴۸۵/۱۳-۷۸۵/۱۳

۷۸۵/۱۳-۰۸۵/۱۳

۰۸۵/۱۴-۳۸۵/۱۴

۵۲/۴

۷۶/۳

۱۱/۳

۰۸/۲

۲۵/۰

۲۵/۰

۲۵/۰

۲۵/۰

در باندهاي ۱ تا ۱۹، پهناي باند بر حسب نانومتر است.

در بانهاي ۲۰ تا ۳۶، پهناي باند بر حسب ميکرومتر مي­باشد.

تفاضل درجه حرارت معادل نويز مي­باشد.

ماهواره­هاي سري آيکونوس

نام آيکونوس[۱۳] از کلمه­ي يوناني براي تصوير مشتق شده و به معني چشمي در آسمان است. اين ماهواره­ها اولين نسل آينده­ي ماهواره­هاي تجاري براي جمع­آوري تصاوير با قدرت تفکيک فضايي بسيار بالا مي­باشند. آيکونوس ۲، دومين ماهواره تجاري جهاني است که سنجنده تصويربرداري آن تا سال ۲۰۰۱ ميلادي از بالاترين قدرت تفکيک برخوردار بوده و توانست تصاويري با کيفيت بسيار بالايي تقريباً شبيه به عکس­هاي هوايي توليد و اشياه به اندازه­ي يک متر مربع در روي سطح زمين را به کمک آن شناسايي و تشخيص داد. اين ماهواره در سال ۱۹۹۹ ميلادي به وسيله راکت آتناي دو از پايگاه نيروي هوايي شهر واندنبرک در ايالت کاليفرنياي آمريکا به فضا پرتاب شد.

ماهواره آيکونوس هم اکنون در باند سياه و سفيد با قدرت تفکيک فضايي يک متر و باند رنگي (محدوده­هاي آبي، سبز، قرمز، مادون قرمز نزديک طيف الکترومغناطيسي) با قدرت تفکيک فضايي چهار متر در حال تصويربرداري است و مي­تواند از هر نقطه­ي کره زمين با قدرت تفکيک فضايي يک متري هر سه روز يکبار و با قدرت تفکيک فضايي بالاتر از يک متر به دفعات بيشتري تصويربرداري کند. وزن آيکونوس کمتر از ۷۲۵ کيلوگرم و در ارتفاع اسمي ۶۸۱ کيلومتري از سطح زمين در حال گردش به دو زمين است.

نام ماهواره آيکونوس ۱ آيکونوس ۲
سال پرتاب به فضا ۱۹۹۹ ۱۹۹۹
نام موشک پرتاب ماهواره آتناي يک آتناي دو
مدت فعاليت در فضا ناموفق ادامه دارد.
ارتفاع از سطح زمين ۶۸۱ متر
زاويه ميل مدار ماهواره ۱/۹۸ درجه به خط استوا
زمان يک دور کامل گردش ۹۸ دقيقه
تعداد گردش در يک شبانه روز ۷/۱۴
وزن ماهواره در هنگام پرواز ۷۲۵ کيلوگرم
تعداد و نوع ابزار سنجنده دو، PAN و چند طيفي
دوره تکرار تصوير برداري ۵/۱ تا ۳ روز
ابعاد تصوير در سطح زمين متغير
قدرت تفکيک زميني به متر ۱ متر براي باند PAN، ۴ متر براي باند چند طيفي

اين ماهواره جزو ماهواره­هاي مدار قطبي يا خورشيد آهنگ بوده و زاويه ميل مدار قطبي آن با مدار استوا ۱/۹۸ درجه است. سرعت حرکت آيکونوس ۷ کيلومتر در ثانيه (۲۶ هزار کيلومتر در هر ساعت) بوده و هر ۹۸ دقيقه يکبار کره زمين را از نزديک قطبين دور زده و ساعت عبور آن از هر منطقه ۱۰:۳۰ صبح به وقت محلي مي­باشد.

سنجنده آيکونوس يک مرحله مهم پيشرفت در ساخت ماهواره­هاي تجاري تصويربرداري از منابع زميني مي­باشد. اين ماهواره در هر گذر يا مسير خود مي­تواند نزديک به ۲۵۰۰ کيلومتر مربع را در باند رنگي و ۷۰۰۰ کيلومتر مربع را در باند مرئي تصويربرداري کند و تصاوير آن را طبق منطقه­ي مورد سفارش مشتريان در يک سيستم مختصات جغرافيايي، بر اساس درجه، دقيقه و ثانيه و يا درجات اعشاري به صورت تفکيک شده و حداکثر تا ۱۰۰۰۰ کيلومتر مربع به صورت موزائيک بندي شده آماده و تحويل دهد. ابعاد زميني هر تصوير جداگانه آن ۱۱×۱۱ کيلومتر و براي تصاوير نواري از ۱۰۰×۱۱ تا ۱۰۰۰×۱۱ کيلومتر مي­رسد. بعلاوه امکان تصويربرداري سه بعدي لحظه­اي در ابعاد زميني ۳۰×۲۲ کيلومتر نيز وجود دارد.

ماهواره آيکونوس با توانمنديهاي خود مي­تواند تصاويري به هنگام و با قدرت تفکيک فضايي بالا براي کاربرد در فعاليت­هاي متعددي از قبيل کشاورزي، جنگلداري، ساختمان، تهيه نقشه­هاي دقيق نواحي دور دست، خدمات رفاهي، توريسم، برنامه ريزي و طراحي شهري، مديريت و کنترل ريسک بلايا و بيمه آنها، جمع­آوري اخبار و اطلاعات و… را بر يک اساس ثابت و منظم فراهم آورد.

ماهواره­هاي سري کويک برد

ماهواره کويک برد[۱۴] اولين ماهواره تصويربرداري با بالاترين قدرت تفکيک فضايي تا سال ۲۰۰۴ است که در سال ۲۰۰۱ از پايگاه نيروي هوايي واندنبرگ در ايالت کاليفرنياي آمريکا به وسيله موشک بوئينگ دلتاي ۲ به فضا پرتاب شد. اين ماهواره دومين ماهواره سري کويک برد است. سرنوشت غم انگيز سري اول کويک برد همانند اولين ماهواره سري آيکونوس پس از پرتاب به فضا ناموفق بود.

سيستم تصويربرداري ۶۱ سانتي­متري کويک برد هم اکنون قادر است تصاوير سه بعدي را با قدرت تفکيک فضايي ۶۱ سانتي متر در باند سياه و سفيد و قدرت تفکيک فضايي ۵/۲ متر در باند رنگي براي هر نقطه­اي در يک منطقه وسيع جمع­آوري کند. داده­هاي حاصل از اين ماهواره در دسترس ماهواره­هاي سري نظامي بوده و براي استفاده­هاي تجاري ممنوع و محدوده شده و جزو اطالعات سري و محرمانه براي کشور آمريکا محسوب مي­گردد و در موارد استثنايي به منظور بهره­برداري سياسي و نظامي با هزينه­هاي نسبتاً بالايي به طور غيررسمي خريد و فروش مي­شوند.

در ابتداي کار، ماهواره کويک برد ۲، براي جمع­آوري تصاوير سياه و سفيد يک متري و تصاوير رنگي ۴ متري طراحي شد. اما اين طرح به هر حال تغيير کرد و ارتفاع مدار ماهواره از سطح زمين به منظور افزايش قدرت تفکيک فضايي از يک متر به ۶۱/۰ متر در باند سياه و سفيد و از ۴ متر به ۵/۲ متر در باند رنگي تعديل و کاهش پيدا کرد. بدين معني که، ماهواره مي­تواند از اشيا و عوارض سطح زمين به کوچکي ۶۱ سانتيمتري تصويربرداري نمايد. هم اکنون ماهواره پس از تغيير وضعيت، در ارتفاع ۴۵۰ کيلومتري از سطح زمين در مداري خورشيد آهنگ قرار گرفته و در هر ۴/۹۳ دقيقه يکبار کره زمين را دور مي­زند. ساعت عبور آن از مدار استوا ۱۰:۳۰ به وقت محلي مي­باشد.

کويک برد تصاوير سياه و سفيد و رنگي را به طور همزمان هم به صورت نواري و هم به صورت منطقه­اي و يا براي مناطق جداگانه جمع­آوري مي­کند. در مدل تصويربرداري نواري در هر مسير ماهواره­، حداکثر تا ۱۰ تصوير در نواري به طول ۱۶۵ کيلومتر در سطح زمين جمع­آوري خواهد شد. اين تصاوير کاربردهاي متعددي در مسائل نظامي و غيرنظامي دارند. از آن جمله مي­توان به جمع­آوري اطلاعات محرمانه و جاسوسي، تغيير مواضع نظامي، حمل و نقل، خدمات رفاهي، تهيه نقشه کاربري اراضي و… اشاره نمود.

ماهواره IRS

نخستين ماهواره منابع زميني كشور هندوستان بنام IRS-1A در ۱۷ مارس ۱۹۸۸ توسط يك راكت روسي از شهر بايكونور(Baikanur) جمهوري قزاقستان به فضا پرتاب شد. از اهداف كاربردي ماهواره مذكور بررسي و مديريت منابع زميني از قبيل كشاورزي، زمين‌شناسي و هيدرولوژي مي­باشد. ماهواره IRS داراي سنجنده­هاي تصويري بنام LiSS-I ، LiSSII ، LiSSIII و Pan مي­باشد. سنجنده­ي پانکروماتيک داراي قدرت تفکيک ۸/۵ متر عرض پوشش ۷۰ کيلومتر مي­باشد.

ماهواره Aster

ASTER يک دوربين ديجيتالي بزرگ است که در سال ۱۹۹۹ در مدار زمين قرار گرفت و توسط ماهواره­اي بنام Terra که به اندازه يک اتوبوس کوچک است حمل مي‌شود. فاصله آن از زمين ۷۰۵ کيلومتر، گردش آن بصورت قطبي- قطبي است و از ساعت ۱۰:۳۰ به وقت محلي و تقريباً هر ۱۰۰ دقيقه از عرض استوا عبور مي‌کند.

اين دوربين توانايي گرفتن ۶۰۰ عکس با قدرت تفکيک بالا در يک روز را دارد. هر عکس، منطقه‌اي به وسعت ۶۰×۶۰ کيلومتر را پوشش مي‌دهد که اندازه هر پيکسل آن براي باندهاي ۳-۱، ۱۵ متر است. تفاوت عمده اين دوربين با دوربين­هاي عکاسي اين است که اولاً براي هر رنگ (يا دقيقتر، هر محدوده طول موج يا باند) يک تصوير مجزا ايجاد مي‌شود، چرا که داراي ۱۴ باند بوده و ۱۴ تصوير مختلف مي‌تواند ايجاد کند. ثانيا Aster داراي سه لنز است که بنام تلسکوپ نيز ناميده مي‌شود.

يکي از ويژگيهاي بارز تصاوير Aster قدرت تفکيک بالاي آن در مقايسه با لندست است که از آن در مديريت گردشگاه­ها و پارک­هاي جنگلي براي تعيين تغيير وضعيت آنها استفاده مي‌شود. در تصاوير Aster پوشش گياهي زنده به رنگ قرمز که قرمز روشن يا تيره نشانگر ميزان سلامت گياهان است، پديده­هاي ساخته دست انسان مثل ساختمان‌ها متمايل به آبي روشن يا خاکستري، خاک به رنگ‌هاي متنوع که روشني آن بستگي به مواد تشکيل دهنده آن دارد و آب به رنگ بسيار تيره ديده مي‌شود.

<span s


+ نوشته شده در19 / 03 / 1396ساعت 23:56توسط GIS&RS | | تعداد بازدید : 54

مطالب قبلی

» دریافت رایگان ارزدیجتال ملی
» ‌قانون مربوط به اصلاحات اراضي ‌مصوب 24 اسفند ماه 1338 ‌فصل اول - تعاریف
» کسب درامد از اولین سایت ارز دیجیتالی ایرانی
» نقشه های GIS حوزه آبخیز رودخانه شاهرود چای
» نقشه های GIS حوزه آبخیز رودخانه گلپایگان
» پایان نامه مدل‌سازی حوادث بحرانی مترو شهر تبریز در محیط GIS مطالعه موردی: خط 1 مترو
» کتاب سنجش از دور حرارتی
» مدل های رقومی ارتفاع 12.5 متری
» رنگ خاک
» آبخيزداري 2
» اهمیت زهکشی و استفاده بهینه از
» اشکال فرسایش بادی
» پدیده جهانگرمایی
» Thermal Remote Sensing in Land Surface Processes
» دانلود نرم افزار آرک هیدرو ArcHydroTools
» دانلود رایگان فیلم آموزشی سنحش از دور دکتر ولیزاده
» دانلود نقشه GIS کاربری اراضی، کیفیت مصالح، تراکم ساخت، مساحت قطعات شهر بجنورد
» دانلود دفترچه سوالات آزمون دکتری سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی
» منابع آزمون دکتری سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی
» مقطع دکتری رشته سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی
» سنجش از دور راداری
» از کدام تصاویر ماهواره ای می توان DEM استخراج کرد؟
» مقایسه تصاویر لندست ۸ و ۷
» تفاوت DEM، DTM، DSM چیست؟
» مدل رقومی زمین (DTM) چیست؟
» سنجش از دور حرارتی
» کاربرد های سنجش از دور

صفحات وبلاگ

جلوگیری از کپی کردن مطالب