close
تبلیغات در اینترنت
خرید دامنه
AHP

علوم زمین و توسعه

GIS یک علم است نه یک نرم افزار

AHP

 

 

مقدمه:

در این فصل با استفاده از اطلاعات وضع موجود و با استفاده از نرم افزار الحاقی مارینونی به تصمیم­گیری و ارائه مدل مناسبت مکانی در رابطه با مکان­یابی احداث فضای سبز می­پردازیم.

 

مقدمه:

در این فصل با استفاده از اطلاعات وضع موجود و با استفاده از نرم افزار الحاقی مارینونی به تصمیم­گیری و ارائه مدل مناسبت مکانی در رابطه با مکان­یابی احداث فضای سبز می­پردازیم.

مکان­یابی به معنای انتخاب مناسب­ترین مکان برای انجام پروژه­های مهندسی می­باشد. قبل از شروع به کار به ترتیبی که در ذیل می­آید، عمل نموده و در نهایت یک مدل مفهومی بسیار ساده رسم می­کنیم.

1.      ساختن سلسله مراتبی

2.      شناسائی معیارها و رتبه­بندی آنها

3.      محاسبه وزن معیارها

4.      تشکیل مدل

1.       ساختن سلسله مراتبی

تبدیل موضوع یا مسئله مورد بررسی به یک ساختار سلسله مرتبی یکی از مهمترین مراحل فرآیند تحلیل سلسله مراتبی محسوب می­شود. به منظور تعیین وزن فاکتورهای موثر در مکان یابی با استفاده از AHPباید یک ساختار رده­ای برای پارامترها ایجاد کرد. شکل زیر نشان دهنده­ ی ساختار سلسله مراتبی مورد نظر است.



تصویر (1): ساختار سلسله مراتبی مکان­یابی فضاهای سبز و باز فرهنگی

2.      شناسایی معیارها و رتبه بندی آنها

قبلاً ذکر نمودیم که برای مکان­یابی فضاهای سبز و باز فرهنگی مطالعات اجتماعی و میدانی بسیاری لازم است و از حد امکانات این رساله­ی دوره­ی کارشناسی خارج است. اما از آنجایی که این فضا قرار است در قالب یک بوستان کلان محله­ای ظهور یابد، معیارهای مکان­یابی بوستان­های کلان محله­ای (ناحیه­ای) را با این پیش­فرض که از آن استفاده­ی چند منظوره­ی فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی شود، معرفی می­کنیم.

2.1.  سازگاری

از دیدگاه شهرسازی هر کاربری در شهر با برخی از کاربری­ها در تباین بوده و با برخی دیگر سازگاری دارد که این سازگاری و عدم سازگاری توسط یکسری از عوامل همچون آلودگی صوتی و آلودگی هوا ، دسترسی و ... تعریف می­گردد.

کاربری فضای سبز و باز فرهنگی با کاربری­های تاسیسات و تجهیزات، کارگاهی، ایستگاه راه آهن، اداری انتظامی و نظامی، صنعتی، درمانی و آموزشی ناسازگار است. کاربری آموزشی از این جهت در خیل این دسته از کاربری­ها جای می­گیرد که، تنها در ساعات مشخصی از روز فعال است. به این معنی که در روزهای تعطیل و ساعاتی از شبانه روز که تجمعی در اطراف این کاربری جود ندارد، رفت و آمد ساکنان و عابران به فضای سبز و باز فرهنگی کم می شود، و در نتیجه باعث پایین آمدن میزان نظارت اجتماعی می شود، که این مطلب از امنیت اجتماعی این مکان می کاهد.

همچنین کاربری­هایی چون تجهیزات بهداشتی و حمل و نقل، فرهنگی- اجتماعی، مذهبی، مسکونی، ورزشی- تفریحی، پذیرایی، تاریخی و تجاری که کاربری هایی جاذب جمعیت اند، در سازگاری با فضای مورد مکان­یابی اند.

2.2.  مرکزیت

کاربری فضای سبز عمومی حتی­المقدور باید در مراکز شهری، اعم از مراکز محلات، مراکز ناحیه و مناطق شهری مکان­یابی شوند. مرکزیت این فضا را با قرار گرفتن در کانون­های پرتراکم جمعیتی تعریف نموده­ایم. به این منظور در دیاگرام تراکم جمعیتی محدوده­ای که دارای بیشترین تراکم جمعیت باشد، از امتیاز بیشتری نسبت به دیگر محدوده­ها برای دربرگرفتن این فضا برخوردار است.

پارک­ها و فضاهای سبز در محله­های متراکم، باید وظیفه‌ای مشابه باغ‌های چند­صد­متری متعلق به خانه­های خصوصی را عهده­دار شوند، با این تفاوت که فضاهای سبز عمومی از نظر سودمندی اجتماعی سطح بالایی دارند ولی باغ‌های خصوصی به طور مطلق فاقد این نوع بازدهی هستند.

2.3.  کارائی

معمولاً الگوی قیمت زمین شهری از یک سو و مکان­یابی فضایی آن در سطح شهر از سوی دیگر نقش زیادی در نوع کاربری فضاهای شهری دارد، با توجه به این مهم می­بایست مکان­هایی که بیشترین بازدهی و کارایی، برای تبدیل به فضای سبز شهری را داشته باشند و نه کاربری دیگر، به آن اختصاص داده شود. به این معنی که اولاً کاربری زمینی که قرار است تبدیل به فضای سبز شود، مناسب باشد. ثانیاً از قیمت زمین معقول و نسبتاً کمی برخوردار باشد.

در این میان کاربری­هایی که مناسب برای تبدیل شدن به کاربری فضای سبز فرهنگی­اند، به شرح ذیل طبقه­بندی می­شود: (این کاربری­ها با توجه به نظر کارشناسان در پرسشنامه­ی موجود در ضمیمه شماره 3 برای تبدیل شدن به فضای سبز عمومی اولویت­بندی شده­اند.)

جدول شماره (1): ارزش­واگذاری کاربری­های مناسب برای تبدیل به فضای سبز

کاربری های قابل تبدیل

ارزش­گذاری بر حسب اولویت

فضای سبز رها شده

7

حریم (برق فشار قوی و مسیل)

6

زمین خالی

5

کاربری کارگاهی موجود در سطح شهر

4

کاربری مسکونی

3

کاربری تجاری

2

گورستان

1

دیگر کاربری­ها

0

2.4.  سلسله مراتب

فضاهای سبز عمومی باید متناسب با موقعیت کارکردی خود بر حسب واحد همسایگی، محله، ناحیه و منطقه مکان­یابی شوند. از جانمایی پارک­های با مقیاس فرامحله­ای در داخل محلات باید در حد امکان جلوگیری شود. از طرفی باید از مکان­گزینی کاربری­های مشابه در شعاع عملکرد مشترک، احتراز نمود.

2.5.  دسترسی

شبکه دسترسی ایفاکننده­ی نقش حیاتی در شهرها می­باشد و تمامی کاربری­ها به تناسب عملکردشان نیازمند به شبکه دسترسی مناسب هستند، به طوری که دوام و بقا‍‍ء آنها بدون وجود شبکه دسترسی مناسب امکان­پذیر نیست. شكل­گيري، حيات و انجام فعاليت­هاي گوناگون و ارتباط بين فضاهاي مختلف تا حد زيادي به شبكه­هاي ارتباط بستگي دارد.

كاربري فضاي سبز (بوستان­های ناحیه­ای) به دليل شرايط عملكردي كه از يك سو نياز به آرامش و امنيت و از سوي ديگر با توجه به ويژگي­ها و مشخصات كاربران آن، مستلزم شرايط دسترسی مناسب می­باشد، نیازمند نزدیکی به دسترسی­های شریانی درجه­ی دو (درون ناحیه­ای) و دوری از دسترسی­های شریانی اصلی (درون شهری) می­باشد.

پس از شناسائی معیارها، نوبت به رتبه­بندی آنها می­رسد. معیارهای موردنظر با توجه به نظر کارشناسان و در قالب یک پرسشنامه (ضمیمه شماره 2)، رتبه بندی شده در جدول زیر به ترتیب اهمیت ذکر شده­اند.

رتبه­بندی معیارها را در کم کردن هرچه بیشتر نرخ سازگاری در ماتریس ارزش­گذاری، یاری می­رساند.

جدول شماره (2): رتبه بندی معیارها؛ ماخذ: نگارنده

ردیف

معیارها

رتبه ها

1

کاربری مناسب اراضی

1

2

نزدیکی به دسترسی شریانی درجه 2

2

3

تراکم جمعیتی بالا

3

4

دوری از کاربری­های ناسازگار

4

5

نزدیکی به کاربری­های سازگار

5

6

دوری از دسترسی شریانی درجه 1

6

7

دوری از فضای سبز ناحیه­ای و فراناحیه­ای موجود

7

8

کم بودن قیمت زمین

8

3.     محاسبه­ی وزن معیارها

پس از مشخص شدن معیارها و طبقات‌شان، برای تعیین میزان اهمیت آنها باید وزن هر معیار مشخص شود. برای وزن‌دهی معیارها از تکنیک تحلیل سلسله مراتبی (AHP) استفاده شده است. زیرا این تکنیک، توانایی استفاده از معیارهای کمی و کیفی را به صورت همزمان، از طریق استفاده از نظرات کارشناسان، دارا است. در این پروژه با استفاده از نظرات 20 کارشناس (براساس پرسشنامه شماره 3) که از طریق مقایسه ی دوتایی بین معیارها آنها را وزن دهی نموده اند، و تجزیه و تحلیل نهایی و استفاده از میانگین حسابی، به مقادیر زیر برای وزن هرکدام از معیارها رسیدیم.

جدول شماره (3): ماتریس مقایسه ی دو به دویی؛ ماخذ: نگارنده

8

7

6

5

4

3

2

1

معیارها

9

7

6

8

6

4

5

1

1

کاربری مناسب اراضی

7

5

5

2

3

3

1

5/1

2

نزدیکی به دسترسی شریانی درجه 2

6

5

3

5

3

1

3/1

4/1

3

تراکم جمعیتی بالا

4

5

5

2/1

1

3/1

3/1

6/1

4

دوری از کاربری­های ناسازگار

5

2

2

1

2

5/1

2/1

8/1

5

نزدیکی به کاربری­های سازگار

3

2

1

2/1

5/1

3/1

5/1

6/1

6

دوری از دسترسی شریانی درجه 1

2

1

2/1

2/1

5/1

5/1

5/1

7/1

7

دوری از فضای سبز ناحیه­ای و فراناحیه­ای موجود

1

2/1

3/1

5/1

4/1

6/1

7/1

9/1

8

کم بودن قیمت زمین

جدول(4): مقادیر ترجیحات برای مقایسه­های زوجی؛ مأخذ: قدسی پور ، 1384 ، ص 14

امتیاز (شدت ارجحیت)

تعریف

1

ترجیح یکسان (Equally Preferred)

3

کمی مرجح (Moderately Preferred)

5

ترجیح بیشتر (Strongly Preferred)

7

ترجیح خیلی بیشتر (Very Strongly Preferred)

9

کاملا مرجح (Extremely Preferred)

2و4و6 و 8

ترجیحات بینابین (وقتی حالت‌های میانه وجود دارد)

 


جدول شماره (5): میزان ارزش نهایی هر یک از معیارها؛ ماخذ: نگارنده

معیارها

ارزش نهایی

کاربری مناسب اراضی

4136/0

نزدیکی به دسترسی شریانی درجه 2

1807/0

تراکم جمعیتی بالا

1518/0

دوری از کاربری­های ناسازگار

0815/0

نزدیکی به کاربری­های سازگار

0828/0

دوری از دسترسی شریانی درجه 1

0415/0

دوری از فضای سبز ناحیه­ای و فراناحیه­ای موجود

0277/0

کم بودن قیمت زمین

0203/0

4.     تشکیل مدل مفهومی مناسبت مکانی و مکان­یابی بوستان­های ناحیه­ای

ساخت مدل مناسبت و مکان­یابی بوستان­های جدید همانند سایر مدل­های مناسبت، دارای چهار مرحله­ی اساسی است که به صورت منطقی و متوالی طی می­شود.


تصویر شماره (2): مدل مفهومی مناسبت مکانی کاربری فضای سبز شهری

با علم بر اینکه مراحل انجام کار از پایین­ترین سطح نمودار آغاز می­شود.

پس از تشکیل مدل مفهومی مناسبت مکانی و بدست آوردن ارزش معیارها، به عنوان شروط اولیه، لازم است ملزومات کار را فراهم کنیم. از آنجائی که داده­های ورودی نرم­افزار مارینونی لایه­های رستری است، پس از جمع­آوری اطلاعات در بخش انجام محاسبات از تمام لایه­ها رستر تهیه می­کنیم. مراحل انجام کار را به ترتیب زیر انجام می­دهیم.

قدم اول: جمع­آوری اطلاعات و تهیه­ی لایه­های ورودی؛ (نقشه­های شماره 1 تا 7)

قدم دوم: انجام محاسبات لازم بر روی لایه ها و بدست آوردن لایه­های رستری؛ (نقشه­های شماره 8 تا 15)

1.      تبدیل وکتور به رستر

a.      تهیه­ی نقشه­ی رستری (طبقه بندی) کاربری اراضی

b.      تهیه­ی نقشه­ی رستری (طبقه بندی) قیمت زمین

c.       تهیه­ی نقشه­ی رستری (طبقه بندی) تراکم جمعیت

2.      ایجاد نقشه رستری حریم

a.      ایجاد نقشه حریم (Distance map) برای لایه­ی فضای سبز موجود

b.      ایجاد نقشه حریم (Distance map) برای لایه­ی کاربری­های ناسازگار

c.       ایجاد نقشه حریم (Distance map) برای لایه­ی کاربری­های سازگار

d.      ایجاد نقشه حریم (Distance map) برای لایه­ی دسترسی شریانی درجه 2

e.      ایجاد نقشه حریم (Distance map) برای لایه­ی دسترسی شریانی درجه 1

3.      طبقه بندی مجدد (Reclassify)؛ (نقشه های شماره 16 تا 23)

قدم سوم: تلفیق لایه­ها با استفاده از روش AHPدر نرم­افزار مارینونی؛ (نقشه های شماره 24 تا 26)

قدم چهارم: خروجی نرم­افزار مارینونی به صورت یک لایه­ی رستری است. باید این لایه تبدیل به وکتور شود. برای این منظور پس از Exportاین لایه از طریق Spatial analyst Extensionآن را تبدیل به وکتور می­کنیم. در نهایت لایه­ی وکتوری بدست آمده را با لایه­ی کاربری زمین هم­پوشانی می­دهیم. (نقشه شماره 27)

در صفحات بعد نقشه های بدست آمده را به تفکیک مرحله­ی انجام کار مشاهده می نمائید.


+ نوشته شده در27 / 11 / 1395ساعت 16:52توسط GIS&RS | | تعداد بازدید : 37

مطالب قبلی

» دریافت رایگان ارزدیجتال ملی
» ‌قانون مربوط به اصلاحات اراضي ‌مصوب 24 اسفند ماه 1338 ‌فصل اول - تعاریف
» کسب درامد از اولین سایت ارز دیجیتالی ایرانی
» نقشه های GIS حوزه آبخیز رودخانه شاهرود چای
» نقشه های GIS حوزه آبخیز رودخانه گلپایگان
» پایان نامه مدل‌سازی حوادث بحرانی مترو شهر تبریز در محیط GIS مطالعه موردی: خط 1 مترو
» کتاب سنجش از دور حرارتی
» مدل های رقومی ارتفاع 12.5 متری
» رنگ خاک
» آبخيزداري 2
» اهمیت زهکشی و استفاده بهینه از
» اشکال فرسایش بادی
» پدیده جهانگرمایی
» Thermal Remote Sensing in Land Surface Processes
» دانلود نرم افزار آرک هیدرو ArcHydroTools
» دانلود رایگان فیلم آموزشی سنحش از دور دکتر ولیزاده
» دانلود نقشه GIS کاربری اراضی، کیفیت مصالح، تراکم ساخت، مساحت قطعات شهر بجنورد
» دانلود دفترچه سوالات آزمون دکتری سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی
» منابع آزمون دکتری سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی
» مقطع دکتری رشته سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی
» سنجش از دور راداری
» از کدام تصاویر ماهواره ای می توان DEM استخراج کرد؟
» مقایسه تصاویر لندست ۸ و ۷
» تفاوت DEM، DTM، DSM چیست؟
» مدل رقومی زمین (DTM) چیست؟
» سنجش از دور حرارتی
» کاربرد های سنجش از دور

صفحات وبلاگ

جلوگیری از کپی کردن مطالب