close
تبلیغات در اینترنت
خرید دامنه
توسعه پايدار با مشاركت در حفظ و احياء منابع طبيعي و آبخيزداري

علوم زمین و توسعه

GIS یک علم است نه یک نرم افزار

توسعه پايدار با مشاركت در حفظ و احياء منابع طبيعي و آبخيزداري

 

 

توسعه پايدار با مشاركت در حفظ و احياء منابع طبيعي و آبخيزداري

 

-1 داوطلبانه بودن مشاركت 2-افزايش آگاهي بهره برداران از منابع طبيعي 3-وضع قوانين

- منطبق با فرهنگ محلي 4-آموزش و ترويج فرهنگ مشاركت 5-وضع قوانين قابل اجر ا 6

اعتمادسازي بين بهره برداران 7-ايجاد ار تباط بين محققين با مروجين 8-ايجاد امنيت سرمايه

گذاري و عدالت نسبي در بخش منابع طبيعي .....

 

 

 

البته با بهره جستن از فاكتورهاي بالا، مديريت آبخيزداري استان آذربايجان شرقي با اعتقاد به

امر مشاركت . در اكثر شهرستانها با ارائه تسهيلات كم بهره و ايجاد انگيزه مشاركت و واگذاري

عرصه ها را به صاحبان اصلي آنها كه همان آبخيزنشينان و بهره برداران مي باشند سرلوحه

برنامه هاي خود قرار داده كه پروژه مشاركتي گرده سنگ شهرستان اهر از اين نمونه ها مي

باشد كه 30 هكتار از اراضي لم يزرع و شيبدار شهرستان با جمع آوري آبهاي سطحي با

احداث بندهاي چپري و ملاتي و كاشت علوفه، نهال ضمن تامين زندگي چندين خانوار، بيش

از 900 نفر روز اشتغال فصلي ايجاد كرده كه از گامهاي اين آبخيزدار نمونه كشوري در سنگر

توليد و خدمت به جامعه اسلامي و نمونه بارز مشاركت دولت و مردم مي باشد.

واژه هاي كليدي: مديريت، مشاركت، آبخيزداري، حفظ آب و خاك

مقدمه

 و خداوند از آسمان باران را فرستاد تا زمين را پس از مرگ زنده كند و البته در اين كار

نشانه قدرت و حكمت الهي بر آنان كه سخن بشنوند پديدار است. آيه 65 سوره نمل

واقعيتي پذيرفته شده است كه حيا ت بشريت به دو ماده آب و خاك وابسته بوده و عقلانيت

حكم مي كند از اين ارثيه خود و نسل آينده به صورت بهينه استفاده نمائيم و اين كه بگوئيم در

سالهاي گذشته در حفظ و بهره برداري درست از اين دو ماده كوتاهي شده گزاف نگفته ايم و

نمي خواهيم نبش قبر تاريخ بكنيم آلو دگيها و استفاده هاي غير مجاز از آبهاي سطحي و زير

زميني و شخمهاي غلط و نابودي صدها هكتار از جنگلها و تخريب هزاران هكتار از مراتع در

ساليان متمادي نشاني از تغيير كليماكس و هدر رفت خاك حاصلخيز بوده كه براي هر سانتيمتر

آن بيش از دويست سال به طور طبيعي زمان لاز م است و بر آيند اين كم توجهي بروز بلاياي

طبيعي و سيلابهاي مخرب و ويران شدن صدها كاشانه و حتي مرگ چندين نفر در طول سال

مي شود هر چند بيان اين واقعيات خاطر هر خواننده اي را آزرده خواهدكرد ولي منظور از

ورق زدن تاريخ نصيحت و مزمت نبوده بلكه هشدار و چراغ قرمزي ا ست كه از مقابل آن

حركت مي كنيم و همزيستي با طبيعت فراموش نشود و در يك  خود ارزشيابي ) عملكرد

گذشته خود را مورد نقد قرار دهيم و به فكر برون آمدن از اين باتلاق افكار زياده طلب باشيم

و حلقه گم شده در اين زنجير ارتباط دور را دور مديران و متوليان حفظ و احياي آب و خاك

كشور با بهره برداران و زارعين و آبخيزنشينان با يكديگر مي باشد كه جمعيت 70 ميليوني را

وارث وضعيت كنوني كرده است كه در خصوص علل ناموفقيت مشاركت مسئولين منابع ملي

با بهره برداران به تفضيل سخن خواهيم گفت.

در عصر كنوني مشاركت و حاكميت عقل جمعي و دخا لت همه اقشار ذينفع در تصميم

گيريها اصلي پذيرفته شده است به عنوان مثال تشكيل اتحاديه اروپا و يا تشكلهاي بين المللي

اعتقاد ملل مختلف به تصميم گيري مشترك مي باشد . در كشوري كه ميزان بارندگي آن كمتر

از 300 ميلمتر مي باشد ضرورت استفاده بهينه از اين ميزان نزولات و جلوگيري از فرسايش و

2% مساحت كل كشور را به خود / هدر رفت خاك را دو چندان مي كند به تبع آن استاني كه 8

اختصاص داده و 46 % از اراضي آن مناطق كوهستاني مي باشد . از 3325540 نفر جمعيت

استان 334838 نفر در بخش صنعت و 233962 نفر در بخش كشاورزي و 333578 نفر در

بخش خدمات مشغول مي باشند كه مشاركت و همدلي و همفكري عموم مردم را مي طلبد.

مديريت آبخيزداري استان آذربايجان شرقي در راستاي مشاركت آبخيزنشينان با مسئولين سازمان

جنگلها و مراتع در حفظ آب و خاك و افزايش پوشش گياهي اقداماتي انجام داده كه از آن

جمله پروژه مشاركتي موفق حوضه گرده سنگ شهرستان اهر در سطح 30 هكتارمي باشد علت

موفقيت اين مديريت در اين حوضه را بهره گيري از دو قشر فرهنگي و متخصص در اين

حوضه مي توان يافت .

روحاني روستا از پيش كسوتان و افراد معتمدي مي باشد كه عملكرد و سخنان ايشان مقبول

روستائيان بوده و يا مهندس اماني كارشناس كشاورزي و بزرگ شده روستا كه هر دو آبخيزدار

نمونه استاني و كشوري مي باشند و مشاركت آنها مي تواند چراغ راهنما براي ديگر اقشار

زحمتكش حوضه ها باشد.كه در بخشها ديگر به نحوه مشاركت اشاره خواهد شد .

روشهاي پژوهش

هدف مند كردن و سوق دادن مشاركت در جهت حفظ و احياء منابع طبيعي توسعه پايدار را

بدنبال خواهد داشت و براي اينكار مفاهيم مشاركت و عوامل موثر آن و موانع مشاركت در

منابع طبيعي لازمه تشريح و بررسي مي باشد در مفاهيم مشاركت بايد با رعايت قوانين و قبول

مسئوليت مستمر و مسئولانه، جايگاه هر يك از اعضاء و شركا در مشاركتهاي اقتصادي و

اجتماعي و غيره تعيين گردد و امروزه مشاركت و تشويق مردم براي توسعه و تقويت آن به

جدي مورد توجه جامعه جهاني قرار گرفته كه فائو در اين خصوص كنفرانس جهاني

اصلاحات اراضي و ع مران روستايي را در رم تشكيل داد و مزيت مشخص رهيافت مشاركتي

را تبين كرد همچنين دانشمندان معتقدند مشاركت يعني شركت داوطلبانه افراد در تصميم

گيري، اجرا، بهره برداري و ارزيابي فعاليتها، البته اين بدان معني نيست كه در هر مشاركتي

مردم قادر به تصميم گيري و برنامه ريزي باشند و در كليه مراحل شركت نمايند مهم آن است

كه افراد نسبت به مسئله اعتقاد داشته و در برنامه ها با توجه به ميزان درك و سوادشان

مشاركت نمايند.

ايجاد انگيزه در بهره برداران از عرصه هاي ملي با اصول فني و منطقي و بكارگيري

نيروهاي خلاق و امين و مقبول حوضه هاي آبخيز از ضرورت مشاركت مي باشد و غافل

نشويم كه ضروري ميباشد با تدابير خاص معيشت مشاركت كنندگان تامين بشود و با توزيع

عادلانه ثروت درجامعه ميتوان حفظ و احياء منابع طبيعي و بازسازي را محقق نمود و در

صورت عدم تامين مايحتاج عمومي از جمله سوخت زمستاني و يا عدم فروش توليدات

روستائيان موجب تحقق نيا فتن مشاركت روستائيان با دولتمردان در زمينه حفظ منابع طبيعي

خواهد شد .

مشاركت كنندگان بايد حفظ منافع طرفين را به عنوان يكي از اركان مشاركت بپذيرند كه براي

اينكار دانايي و سواد طرفين اساس كار مي باشد كه در صورت داشتن علم و يقين مي توان

موانع مشاركت در منابع طبيعي را كه بشرح ذيل مي باشد مرتفع كرد.

-1 موانع عملي شامل برنامه ريزي متمركز – فقدان هماهنگي محلي – نامناسب بودن

فن آوري هاي مورد نياز ...

-2 موانع فرهنگي شامل بي سوادي، تنفر روستائيان از تملق گويي و ...

-3 موانع ساختاري : روابط حاكم قدرت و توليد و ارزش هايي كه به آنها مشروعيت مي

بخشند موانع جدي را بر سر راه مشاركت فراهم مي كند.

البته تمدن ايران اسلامي و يكپارچگي امت واحد در طول تاريخ و مبارزه با طاغوتيان

نتيجه مشاركت و تعاون مي باشد و در تبعيت از سياست كلان كشور استان آذربايجان

2% از مساحت كل كشور مي باشد با داشتن / شرقي با 45909 كيلومتر مر بع وسعت كه 85

2206 رشته قنات با حجم آبدهي 1373 ميليون متر مكعب آب مي توانددرمشاركت

وحفظ منابع طبيعي نقش مهمي ايفا نمايد هر چند ميزان فرسايش ويژه خاك 30 تن در

9 تن در هكتار در سال حاكي از اس تحقاق اجراي / هكتار در سال و يا رسوب ويژه 5

عمليات آبخيزداري براي پيشگيري از هدر رفت خاك حاصلخيز مي باشد كه پروژه

مشاركتي حوضه گرده سنگ شهرستان اهر از اين اقدام مشاركتي مي باشد . پروژه فوق در

سطح 20 هكتار در يكي از زير حوضه هاي حوضه مرزي ارس با متوسط بارندگي 333

ميليمتر با اهداف 1- افزايش پوشش گياهي 2 – جلوگيري از خسارت سيل 3 – افزايش

توليدات كشاورزي و ايجاد اشتغال 4 -كنترل فرسايش و جلوگيري از رسوبات با احجام

ذيل با مشاركت حجه السلام ميرزا محرم صفرزاده از روستاي گرده سنگ و مديريت

آبخيزداري استان اجرا گرديده است.

-1 عمليات خاكي: 4600 متر مكعب

-2 سازه هاي ملات سنگي: 3100 مترمكعب

-3 سازه هاي گابيوني : 450 مترمكعب

-4 عمليات كاشت نهال 9500 اصله

-5 يونجه كاري: 30 هكتار

-6 ميزان اعتبار هزينه شدهدر حوضه : 590 ميليون ريال

-7 محل تامين اعتبار: اعتبارات استاني و تسهيلات بانكي در سال 80

نامبرده آبخيزد ار نمونه كشور بوده و علل موفقيت ايشان اعتقاد به حمايت دولت از

مجريان طرحهاي آبخيزداري و پشتكار ايشان براي توليد محصولات كشاورزي ومسلح

بودن نامبرده به بيان واقعيات و اعتماد مردم به سخنان ايشان و بهره گيري از كارشناسان

آبخيزداري و رعايت اصول و مشخصات علمي در كاشت و نگهداري درختان مي باشد .

ضمناً نامبرده با استفاده از علوفه توليدي وحوضه، سهم به سزايي در توليد فراوردهاي لبني با دامهايي كه متناسب با T . D.N

ظرفيت مراتع حريم نگهداري مي كند ايفا نموده است

برداشت محصولات توليدي

-1 سيب 30 تن

1 تن / -2 گردو 5

-3 بادام 1 تن

4 – هلو 5 تن

نوع نهالهاي كاشته شد :

گردو 800 اصله

بادام 600 اصله

هلو 1500 اصله

سيب 2000 اصله

تبريزي 5000 اصله

نتيجه گيري

اكثر فعاليتهاي منابع طبيعي بدست مردم قابل اجرا مي باشد اما براي رسيدن به هدف نهايي و

واگذاري عرصه هاي ملي صاحبان اصلي، بايد زمينه مشاركت فراهم گردد و دولتمردان با

اعتقاد به اصل مشاركت زمينه مشاركت مردم در هر طرحي را به وضوح مشخص نمايند لذا به

منظور دستيابي به مشاركت همه جانبه موارد ذيل پيشنهاد مي گردد:

-1 مطالعه و برنامه ريزي دقيق و جامع قبل از اجراي پروژه ها و سرمايه گذاري

-2 هماهنگي و ايجاد رابطه تنگاتنگ دستگاههاي اجرايي و اعتقاد به نهضت سبز

-3 تبيين جايگاه ترويج و آموزش در منابع طبيعي

-4 شناسايي الگوهاي مشاركتي منطبق با فرهنگ محلي

-5 ساماندهي و تشكيلات و وضع قوانين لازم الاجرا در عرصه ها

-6 حمايت مالي و جلب مشاركت مردمي از طرف دولت

با توصيف شاخصه هاي بالا روحاني بودن و اعتماد مردم و مسئولين به آقاي صفر زاده انطباق

فرهنگ محلي با تصميم گيري انجام گرفته از اركان موفقيت پروژه گرده سنگ اهر مي باشد.

سپاسگزاري

از اداره كل منابع طبيعي و آبخيزداري استان بويژه اداره امور اجرا و مطالعات و طرح برنامه

كمال تقدير و تشكر را مي نمائيم كه ضمن تشويق و ترغيب اين امكان را براي ما فراهم

نمودند تا از آمار و اطلاعات موجود بهره برداري نمائيم تا بتوانيم شمه اي از اقدامات انجام

يافته در زمينه مشاركت پروژه ها را به صاحب نظران بازگو نمائيم . در ض من از زحمات

همكاران محترم دبيرخانه اداره كل و همكار گرامي جناب آقاي مهندس يونس اعظمي كه ما را

در تهيه و تنظيم مقاله فوق ياري نموده اند سپاسگزاري مي نمائيم .__

منابع

-1 خبرنامه انجمن آبخيزداري شماره 18 ارديبهشت 85

-2 آمار اجتماعي – اقتصادي مديريت آبخيزداري استان آ-ش

-3 شناسنامه طرحهاي آبخيزداري شهرستان اهر

-4 بروشورها و مقالات مختلف در زمينه حفاظت از آب و خاك

5 – رفاهي،ح. فرسايش آبي و بادي و كنترل آنها جلد اول و دوم

6 –مهدوي،م. هيدورلوژي كاربردي جلد اول و دوم

7 – آمار نامه سال 1384 سازمان مديريت و برنامه ريزي

مير محبوب حسيني موسوي 1 ، غلامحسين فرجي 2 و اكبر رشيد سيف الهي


+ نوشته شده در26 / 11 / 1395ساعت 20:39توسط GIS&RS | | تعداد بازدید : 10

مطالب قبلی

» دریافت رایگان ارزدیجتال ملی
» ‌قانون مربوط به اصلاحات اراضي ‌مصوب 24 اسفند ماه 1338 ‌فصل اول - تعاریف
» کسب درامد از اولین سایت ارز دیجیتالی ایرانی
» نقشه های GIS حوزه آبخیز رودخانه شاهرود چای
» نقشه های GIS حوزه آبخیز رودخانه گلپایگان
» پایان نامه مدل‌سازی حوادث بحرانی مترو شهر تبریز در محیط GIS مطالعه موردی: خط 1 مترو
» کتاب سنجش از دور حرارتی
» مدل های رقومی ارتفاع 12.5 متری
» رنگ خاک
» آبخيزداري 2
» اهمیت زهکشی و استفاده بهینه از
» اشکال فرسایش بادی
» پدیده جهانگرمایی
» Thermal Remote Sensing in Land Surface Processes
» دانلود نرم افزار آرک هیدرو ArcHydroTools
» دانلود رایگان فیلم آموزشی سنحش از دور دکتر ولیزاده
» دانلود نقشه GIS کاربری اراضی، کیفیت مصالح، تراکم ساخت، مساحت قطعات شهر بجنورد
» دانلود دفترچه سوالات آزمون دکتری سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی
» منابع آزمون دکتری سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی
» مقطع دکتری رشته سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی
» سنجش از دور راداری
» از کدام تصاویر ماهواره ای می توان DEM استخراج کرد؟
» مقایسه تصاویر لندست ۸ و ۷
» تفاوت DEM، DTM، DSM چیست؟
» مدل رقومی زمین (DTM) چیست؟
» سنجش از دور حرارتی
» کاربرد های سنجش از دور

صفحات وبلاگ

جلوگیری از کپی کردن مطالب