close
تبلیغات در اینترنت
خرید دامنه
رودخانه ها، چشمه هاو آبشارهای ایران

علوم زمین و توسعه

GIS یک علم است نه یک نرم افزار

رودخانه ها، چشمه هاو آبشارهای ایران

 

 
 
 
   
 
ایران به دلیل قرار گرفتن در كمربند خشك جهان از بارندگی و آب های چندان غنی برخوردار نیست. رودخانه های سپید رود, كارون, قزل اوزن, زاینده رود, آبشارهای لردگان, سیمره, آب گرم منطقه سرعین و چشمه های آب گرم واقع در مناطق شمال غرب كشور, از مهم ترین جاذبه های آبی ایران هستند.

 

شیوه های استفاده از منابع آب های زیرزمینی متفاوت است. آب های زیرزمینی ممكن است به طور طبیعی از زمین خارج شود و جریان یابند (مثل چشمه ها) یا در اثر كندن و حفر قسمتی از زمین آن را خارج كنند و مورد استفاده قرار دهند (مثل چاه و قنات). بنابراین خروج آب های زیرزمینی به سه وسیله چشمه، چاه و قنات امكان پذیر است. تقریبا در تمام شهرها و مناطق ایران چشمه های آب سرد و گرم, چاه ها و كاریزها(قنات ها) وجود دارند كه معماری منحصر به فرد كاریز ها (قنات ها) از جاذبه های دیدنی هستند.

رودخانه های ایران كه تشكیل دهنده بخشی از آب های سطحی هستند, را از نظر مقدار آب آن ها می توان به دو دسته تقسیم كرد: یكی رودهای دایمی كه پیوسته و به طور دایم در بستر آن ها آب جریان داشته ودارای آبگیر مشخص هستند و دیگری رودهای موقت یا فصلی كه فقط در برخی فصول آب دارند و در برخی دیگر از فصل ها، كم آب و خشك اند. آب های سطحی ایران به سه دسته عمده دریاها و دریاچه ها, رودخانه ها و چشمه ها تقسیم می شوند. رودهای ایران را می توان به سه حوزه عمده آب ریز خزر, حوزه آب ریز خلیج فارس و دریای عمان و حوزه آب ریز داخلی تقسیم كرد.

● حوزه آب ریز دریای خزر:

دریای خزر سطح مبنای رودخانه هایی است كه آب های ارتفاعات البرز، كوه های خراسان، كوه های كردستان و بخشی از فلات آذربایجان را از حوزه ای به مساحت تقریبی ۲۰۶۷۵۰ كیلومتر مربع كشیده و به حوزه جنوبی این دریا می رساند. مهم ترین رودخانه های این حوزه از مغرب به مشرق شامل ارس، سفیدرود، چالوس، هراز، گرگان و اترك می شوند.

● حوزه آب ریز خلیج فارس و دریای عمان:

این حوزه وسیع ترین حوزه آب ریز ایران است و از كردستان باختری تا بلوچستان خاوری شامل مجموع ناهمواری های زاگرس و ارتفاعات جنوب جازموریان می شود. الوند و زردكوه دو منبع بزرگ تأمین رودخانه های عظیم این حوزه به شمار می آیند و غالب رودخانه هایی كه در پیچ و خم دره های زاگرس غلتیده و آب های كف آلود را از دره ای به دره دیگر منتقل می كنند ساخته، سپس در جلگه خوزستان گسترش می یابند، از این منابع سرشار سرچشمه می گیرند و مهم ترین رودخانه های این حوزه از مغرب به مشرق عبارتند از: گاماسیاب، كارون جراحی، شور و میناب.

● حوزه آب ریز داخلی:

بین رشته كوه های زاگرس و رشته كوه های مركزی هم چنین میان كوه های مركزی و رشته كوه های شرقی، حوزه های پست داخلی قرار گرفته اند كه همگی ظاهری كاسه مانند (ناودیس) دارند. صفت مشترك رودخانه ها تابع این حوزه های نامنظم و كوچك، یك دوره كوتاه طغیان و كاهش سریع مقدار آن است و هر قدر به طرف مشرق نزدیك شویم، بستر رودخانه ها در فصول گرما خشك شده و وسعت سطوح مبنا كه معمولاً گودال های كوچك و پراكنده هستند، محدودتر می شود. حوزه های آب ریز داخلی با توجه به موقعیت جغرافیایی، تفاوت آب و هوا، اختلاف ارتفاع سطح پایه شبكه آب ها به شرح زیرند:

▪ حوضه آب ریز باختری (دریاچه ارومیه):

دریاچه ارومیه در ارتفاع ۱۲۲۵ متر از سطح دریا واقع شده و وسعت آن به ۶۰۰۰ كیلومتر مربع بالغ می شود. این گودال حوزه وسیعی را تشكیل می دهد كه رود ارس و ارتفاعات سهند و سبلان حد شمال و شرقی، دره سفیدرود و كوه های كردستان حد جنوب خاوری و جنوبی، و كوه های مرزی حد باختری آن را تشكیل می دهند.

آب دریاچه بسیار شور و تلخ و املاح آن در حدود ۲۳% است، به علت زیادی املاح، به جز موجودات ذره بینی محدودی، هیچ نوع ماهی و جانوری در آن زندگی نمی كند. در وسط دریاچه حدود ۵۶ جزیره كوچك بزرگ وجود دارد كه از همه معروف تر جزیره اسلامی (شاهی) است كه قسمت خاوری ان در موقع پس روی آب به شبه جزیره تبدیل می شود.

چشمه های آب معدنی شامل آب های گوگردی و گازدار و قلیایی و نمكی و غیره در ارتفاعات دریاچه وجود دارد كه از نظر بهداشتی و درمانی مفیدند. در فصل تابستان مردم برای استفاده از این چشمه ها و نیز گل و لای و لجن های اطراف دریاچه به بنادر آن روی می آورند. مهم ترین رودهای این حوزه عبارتند از: تلخه رود، زرینه رود و سیمینه رود.

▪ حوزه های آب ریز مركزی:

در فاصله كوه های بینالود و آلاداغ در خراسان دامنه جنوبی البرز در شمال، پیشكوه های داخلی زاگرس در مغرب و جنوب و دامنه های باختری كوه های كرمان و طبس، حوزه های آب ریز پهناور مركزی ایران را تشكیل می دهند كه مساحت آن بیش از ۴۵۵۰۰۰ كیلومتر مربع است.

این حوزه ها عبارتند از:

- حوزه آب ریز دریاچه قم (دریاچه نمك)

- حوزه آب ریز باتلاق گاوخونی

- حوزه آب ریز دریاچه های نیریز، مهارلو، پریشان.

▪ حوزه های آب ریز شرقی:

درمشرق ایران درحد فاصل بین فلات ایران و افغانستان منطقه پستی قرار دارد كه از شمال به جنوب از مجموعه ای از عوارض مركب از دره ها و دشت ها، گودال ها و باتلاق ها تشكیل یافته و منطقه ای طبیعی در حد فاصل این دو فلات ایجاد كرده است.

هریرود كه در سرحد ایران «تجن» نامیده می شود، پس از خروج از افغانستان دره خود را در همین سرزمین پست رو به شمال حفر كرده و بخشی از بستر آن مرز ایران با افغانستان است. رود هیرمند نیز كه قسمت اعظم آب های افغانستان را به سوی جنوب می كشد، در بستر سفلی به قسمت جنوبی این زمین های پست پیوسته و سطح اساس خود را در گودال های وسیع آن به دست می آورد. بزرگ ترین حوزه های آب ریز این منطقه كه مهم ترین حوزه های خاوری ایران نیز به شمار می آیند، دریاچه هامون و باتلاق جازموریان است.


+ نوشته شده در22 / 11 / 1395ساعت 1:31توسط GIS&RS | | تعداد بازدید : 40

مطالب قبلی

» دریافت رایگان ارزدیجتال ملی
» ‌قانون مربوط به اصلاحات اراضي ‌مصوب 24 اسفند ماه 1338 ‌فصل اول - تعاریف
» کسب درامد از اولین سایت ارز دیجیتالی ایرانی
» نقشه های GIS حوزه آبخیز رودخانه شاهرود چای
» نقشه های GIS حوزه آبخیز رودخانه گلپایگان
» پایان نامه مدل‌سازی حوادث بحرانی مترو شهر تبریز در محیط GIS مطالعه موردی: خط 1 مترو
» کتاب سنجش از دور حرارتی
» مدل های رقومی ارتفاع 12.5 متری
» رنگ خاک
» آبخيزداري 2
» اهمیت زهکشی و استفاده بهینه از
» اشکال فرسایش بادی
» پدیده جهانگرمایی
» Thermal Remote Sensing in Land Surface Processes
» دانلود نرم افزار آرک هیدرو ArcHydroTools
» دانلود رایگان فیلم آموزشی سنحش از دور دکتر ولیزاده
» دانلود نقشه GIS کاربری اراضی، کیفیت مصالح، تراکم ساخت، مساحت قطعات شهر بجنورد
» دانلود دفترچه سوالات آزمون دکتری سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی
» منابع آزمون دکتری سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی
» مقطع دکتری رشته سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی
» سنجش از دور راداری
» از کدام تصاویر ماهواره ای می توان DEM استخراج کرد؟
» مقایسه تصاویر لندست ۸ و ۷
» تفاوت DEM، DTM، DSM چیست؟
» مدل رقومی زمین (DTM) چیست؟
» سنجش از دور حرارتی
» کاربرد های سنجش از دور

صفحات وبلاگ

جلوگیری از کپی کردن مطالب