close
تبلیغات در اینترنت
خرید دامنه
راهنماي توسعه مراتع بعنوان بخشي از توسعه آبخيز ( برگرفته از يونپ 1982 )

علوم زمین و توسعه

GIS یک علم است نه یک نرم افزار

راهنماي توسعه مراتع بعنوان بخشي از توسعه آبخيز ( برگرفته از يونپ 1982 )

در معرض تهديد چراي بي رويه دام قرار دارند . استفاده از مراتع واقع در خارج از محدوده هاي امن اين مناطق طبق ظوابط و موافقتنامه تعليف احشام مجاز است . مراتع اراضي پيرامون محدوده هاي امن به دليل فشار دام اغلب در معرض تخريب قرار دارند . دستورالعمل يونپ براي توسعه مراتع و تلفيق آن با پروژه هاي دامداري مي تواند در مورد مراتع تخريب يافته اين مناطق بكار گرفته شود .

مراتع گستره وسيعي از سرزمينها را تشكيل مي دهند در بسياري از كشورهاي در حال توسعه ، چراي دام يكي از فعاليتهاي مهم و موثر در موجوديت روستاها به شمار مي رود . افزايش جمعيت سطح تقاضا نسبت به مراتع را در آبخيز ها افزايش داده است . پوشش گياهي مطلوب در آبخيز ها مي تواند هدفهاي زيادي را برآورده سازد :

 

ü      خاك را در برابر فرسايش حفظ مي كند .

ü      سبب نفوذ تدريجي آب باران در خاك شده و از ايجاد رواناب و سيل جلوگيري مي كند .

ü      پوشش گياهي محافظ ، خاك دشتها را در برابر راه افتادن سيلابها و هرزآبها تضمين مي كند .

ü      با فراهم آوري علوفه مورد نياز جوامع محلي بين دشت و كوهستان اقتصاد كشاورزي سالمي را بوجود مي آورد .

امروزه توازن بين دام و مرتع به علت افزايش بيش از حد دام و ناديده گرفتن ظرفيت مراتع بر هم خورده است . به هر صورت چراي بي رويه دام سبب تخريب مراتع و تقليل ظرفيت آنها شده  و پيامدهاي زيانباري را بوجود مي آورد . در اجراي  پروژه هاي توسعه مراتع بايد از خسارات زيست محيطي اين نوع فعاليتها در آبخيز هاي كوهستاني آگاه شده و از طريق طرح ريزي و مديريت يگانه آبخيز ها اين نوع خسارتها را به حداقل خود كاهش داد .

خسارات و زيانهاي زيست محيطي اين پروژه ها يا مستقيما ناشي از فعاليتهاي توسعه و اجرا هستند يا در نتيجه چراي بي رويه دام از منابع توسعه يافته ، بوجود مي آيند .

 

پيامدهاي زيست محيطي حاصل از عدم مديريت مراتع

استفاده از حريق براي از بين بردن رويشهاي خشبي و غير خوشخوراك مي تواند بر جريان آبهاي سطحي ، فرسايش خاك ، رسوبگذاري در پشت مخازن سد تاثير بگذارد . استفاده از حريق بايد با احتياط همراه گردد ، اين روش بايد تنها زماني بكار رود كه منابع آبخيز در معرض تهديد قرار نگيرند . قبل از ايجاد حريق بايد به اندازه كافي آتش ايجاد كرده و امكانات اطفاء حريق بقدر كافي فراهم شود تا از وقوع اتفاقات غير منتظره بتوان جلوگيري كرد .

پس از ايجاد حريق بايد با استفاده از گونه هاي آزمايش شده و مرغوب بلافاصله بذر كاري نمود تا از استقرار دوباره گياهان نامرغوب جلوگيري شود . گونه هايي كه با ريزوم تكثير مي شوند در برابر چراي دام از مقاومت بيشتري برخوردارند . اين اقدامات زماني مي توانند با موفقيت روبرو شوند كه استفاده از اراضي بطور موثري تحت كنترل قرار گيرند ، جلوگيري از ورود دام در مناطق بذر كاري شده ضروري است .

كاشت مختلط گياهان مي تواند اثرات بهتري در بر داشته باشد ، فعاليتهاي حفاظت آب و خاك و عمليات مرتعداري مي تواند در كاهش جابجايي خاك ، جريانهاي سطحي و حمل رسوب و مواد غذايي به رودخانه ها موثر واقع شود . با افزايش سطح نفوذپذيري آب ( از طريق خراش دادن ) مي تواند ميزان توليد و ظرفيت چراي مرتع را افزايش داد .

 

پيامدهاي زيست محيطي چراي دام

چراي بي رويه دام فشردگي خاك را افزايش داده و نفوذپذيري آن را كاهش مي دهد . لگد مال شدن و فشردگي خاك نيز باعث مي شود كه ثمر بخشي پوشش زنده در محافظت از خاك و رطوبت ، كاهش يابد . چراي دام بر روي تراكم و تركيب گياهي نيز داراي اثرات زير است :

ü      سبب افزايش گونه هاي ناخواسته و نامرغوب مي شود .

ü      باعث كاهش گونه هاي خوشخوراك و غير مقاوم مي گردد .

ü      پراكنش گونه هاي چوبي و خشبي افزايش مي بابد .

ü      چراي بي رويه دام در اراضي حاشيه اي ، كوير زايي را افزايش مي دهد .

ü      كاهش مراتع متعاقباً بر روي شرايط و كيفيت دام تاثير گذاشته و از نظر تغذيه آنها را در تنگنا قرار مي دهد .

ü    چراي بيرويه باعث تغيير تركيب گونه هاي گياهي مراتع شده و اثرات اين تغييرات موجب تغيير تركيب و جمعيت جوندگان و حيات وحش مي گردد .

 

راهنماي چراي دام

مطلوبيت مديريت در مراتع منوط به اين است كه بتواند مراتع بومي و طبيعي را در شرايط بهينه براي توليد مستمر تضمين كند . با اجتناب از بهره برداري بي رويه ، مراتع مي توانند از خسارات حاصل از فرسايش پيشرونده محفوظ بمانند . مديريت نادرست و غير اصولي مي تواند حتي حاصلخيزي مراتع غني را بسطحي پايين تر از مراتع طبيعي مناطق كويري كاهش دهد . راهنماي زير در به حداقل رساندن اثرات تعيين كننده چراي دام مي تواند مفيد واقع شود .

مديرت اصولي مراتع كوهستاني مي تواند بازده اقتصادي بيشتري بوجود آورد . بعلاوه نگهداري و حفظ پوشش گياهي مطلوب در آبخيزها در كنترل فرسايش داراي اثرات مثبتي است در پايان دوره چراي دام درصدي از پوشش گياهي بايد بدون هرگونه استفاده در مراتع باقي بماند و ضمناً پوشش قابل توجهي از لاشبرگها نيز بايد حفظ شود زيرا سبب مي شود كه از رواناب و فرسايش جلوگيري كند .

مديريت اصولي مراتع اغلب به عنوان مديريت مطلوب آبخيزها تلقي مي شود . چراي دام در يك گستره محدود و بمدت طولاني بصورت بي رويه مي تواند حتي بر روي گياهان مقاوم نيز تاثي نامطلوبي داشته باشد . بايد اقداماتي بعمل آورد تا توزيع دام در مراتع متعادل گردد .

توسعه آبشخور ، توزيع نمك در خارج از مناطق تمركز دامها از جمله اقدامات و فنون آشنا و پر سابقه اي است كه امروزه كمتر رعايت مي شود .براي توزيع متعادل دام در مراتع و بويژه براي كاهش فشار در مناطق حساس  انجام اين اقدامات در مراتع بسيار ضروري است ، هرگونه پروژه توسعه آب در مراتع بايد با توجه به ملاحظات ذكر شده انجام گيرد .

فوايد  كوتاه مدت حاصل از افزايش دام در يك مرتع اغلب در بلند مدت صدمات زيست محيطي پر هزينه اي در بر داشت . شدت استفاده بايد بر اساس ظرفيت قابل تحمل موجود و ظرفيت آتي مراتع با دقت تعيين شوند . بعلاوه سوء استفاده از مراتع در اثر بهره برداري بي رويه و افزايش دام ممكن است خطر كوير زايي را در اراضي مجاور تشديد كند .

از وارد كردن آسيبهاي شديد به پوشش گياهي بومي در مناطق كوهستاني  كه تعدل حساس و ناپايداري دارند بايد در همه جا اجتناب كرد . روند گرايش تخريب در مراتع از طريق مشاهده انواع كلاسهاي سني گونه هاي گياهي موجود در مراتع قابل تعيين مي باشند . اندازه گيري گرايش و روند مراتع بر اساس ارزيابي تغييرات گياهي مي تواند در مديريت مطلوب مراتع طبيعي بسيار موثر و مفيد واقع شود . تحليل دوره اي شرايط و روند مراتع براي تضمين موجوديت مراتع در برابر تخيرب ضروري است .

در برخي از مراتع كه از شرايط مطلوب خود دور شده اند بايد بخشهايي كه تخريب يافته اند از چراي  دام كنار گذاشته شوند تا ترميم مراتع بنحو مطلوبي صورت گيرد . به هر صورت احياء و ترميم پوشش گياهي در مناطق خشك به كندي صورت مي گيرد به همين دليل در اين گونه اقليم ها بايد در مورد استفاده دام در مراتع آبخيزها ملاحظات زيست محيطي و مراقبتهاي بيشتري بعمل آيد .

كاهش دام ، بذر  كاري مراتع تخريب يافته در بازسازي پوشش گياهي مناطقي كه شرايط رويشي مناسب تري دارند ، بسيار مفيد است . كارايي و ميزان بهره برداري از مراتع بسيار مهم است . چراي دام بر اساس زمانبندي از واحدهاي بطور تناوبي در تثبيت كارايي مستمر و ميزان بهره برداري توليد دام علوفه مراتع ، مي تواند بسيار موثر باشد .

سيستمهاي تاخيري و تناوبي چراي دام مي تواند توان پوشش گياهي را ارتقاء داده و علوفه بيشتري به ارمغان آورد از استفاده سنگين و بي رويه از گراسها در دوره هايي كه اين گياهان در برابر فشار چراي دام حساس و آسيب پذيرند بايد پرهيز نمود . اين دوره ها عموماً آغاز و پايان فصل رويش گياهي را تشكيل مي دهند در مراحل پاياني رويش ، گياهان اندوخته غذايي خود را براي رويش سال بعد نگه مي دارند به همين دليل اين دوره در موجوديت مراتع بسيار حائز اهميت است و چراي بي رويه را به دليل آسيب پذيري بر نمي تابد .

كنترل گياهان سمي و غير خوشخوراك در فراهم آوري زمينه مناسب براي رشد گياهان مرغوب و استفاده آنها از رطوبت محدود و موجود خاك مراتع ، اثر بسيار مطلوبي دارد . به هر صورت استفاده از مواد شيمياي در حذف گياهان محدود چوبي مراتع بايد با احتياط صورت گيرد .

حتي الامكان بايد تلاش كرد از روشها و گزينه هاي ديگر براي كنترل گونه هاي چوبي استفاده نمود تا بتوان پيامدهاي زيست محيطي اين نوع اقدامات را در سطح بسيار نازلي نگه داشت .

نوع و مكان دامها نيز عامل بسيار مهمي بشمار مي رود ، بدين ترتيب كه چراي دامهاي نظير بز مي تواند در برخي از بخشهاي آبخيز ها نسبت به ساير دامهاي اهلي صدمات بيشتري وارد كند . به همين ترتيب حيات وحش چراگر به دليل ترجيح چرا در برخي از نقاط بطور انتخابي در يك مرتع فشار وارد مي كند . آنچه مسلم است در صورتي كه همه دامهاي يك گله از يك گونه تشكيل شده باشند نسبت به گله اي كه از گونه هاي مختلف تشكيل شده است ، مي تواند به تجديد حيات طبيعي مراتع و نهالهاي جوان صدمه بيشتري وارد كند .

در اين مناطق بايد چراي دام بوسيله حصار كشي كنترل شود . تمركز دامهاي چراگر در محدوده مناطق تغذيه نظير مناطق نزديك به دره ها مي تواند پس مانده هايي بوجود آورد كه باعث آلودگي جريانهاي آبي ، رودخانه ها و آبهاي زير زميني گردد . اتخاذ تدابير احتياطي براي جلوگيري از اين گونه پايمدهاي زيست محيطي امري ضروري است .

در پروژه هاي دامداري اغلب نرخ مرگ و مير كاهش يافته و شمار دامها افزايش مي يابد به همين دليل چنانچه بخشي از چراي دام اين گونه واحدها بر مراتع طبيعي استوار باشد ، ممكن است منجر به چراي بي رويه از مراتع گردد . براي اجتناب از صدمات زيست محيطي حاصل از چراي دام بي رويه لازم است پروژه هاي دامداري با پروژه هاي توسعه مراتع تلفيق گردند .    

+ نوشته شده در20 / 11 / 1395ساعت 1:16توسط GIS&RS | | تعداد بازدید : 42

مطالب قبلی

» دریافت رایگان ارزدیجتال ملی
» ‌قانون مربوط به اصلاحات اراضي ‌مصوب 24 اسفند ماه 1338 ‌فصل اول - تعاریف
» کسب درامد از اولین سایت ارز دیجیتالی ایرانی
» نقشه های GIS حوزه آبخیز رودخانه شاهرود چای
» نقشه های GIS حوزه آبخیز رودخانه گلپایگان
» پایان نامه مدل‌سازی حوادث بحرانی مترو شهر تبریز در محیط GIS مطالعه موردی: خط 1 مترو
» کتاب سنجش از دور حرارتی
» مدل های رقومی ارتفاع 12.5 متری
» رنگ خاک
» آبخيزداري 2
» اهمیت زهکشی و استفاده بهینه از
» اشکال فرسایش بادی
» پدیده جهانگرمایی
» Thermal Remote Sensing in Land Surface Processes
» دانلود نرم افزار آرک هیدرو ArcHydroTools
» دانلود رایگان فیلم آموزشی سنحش از دور دکتر ولیزاده
» دانلود نقشه GIS کاربری اراضی، کیفیت مصالح، تراکم ساخت، مساحت قطعات شهر بجنورد
» دانلود دفترچه سوالات آزمون دکتری سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی
» منابع آزمون دکتری سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی
» مقطع دکتری رشته سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی
» سنجش از دور راداری
» از کدام تصاویر ماهواره ای می توان DEM استخراج کرد؟
» مقایسه تصاویر لندست ۸ و ۷
» تفاوت DEM، DTM، DSM چیست؟
» مدل رقومی زمین (DTM) چیست؟
» سنجش از دور حرارتی
» کاربرد های سنجش از دور

صفحات وبلاگ

جلوگیری از کپی کردن مطالب