close
تبلیغات در اینترنت
خرید دامنه
پدیده جهانگرمایی

علوم زمین و توسعه

GIS یک علم است نه یک نرم افزار

پدیده جهانگرمایی

 

  لازم ديدم اين پست را بويژه در پاسخ به برداشت آقاي دکتر کرمی در همين باب منتشر كنم. از قرار معلوم آقاي دكتر كرمي خيلي به مطلب بنده توجهي نكرده اند و ضمن اشتباه خواندن تفسیر آماری که بنده و آقای مهندس درویش در اختیار  داشته ايم آن مطلب را خیلی قابل انتقاد دانسته اند و در ادامه نوشته اند هر دو به جای تامل جدی در آماری که در پیش رو داشته اند، با ذهنیت قبلی و از پیش تنیده شده دست به تحلیل زده اند. در این مورد باید گفت بنده تحلیلی در این مورد نداشته ام و صرفا مستندات آماری موجود را که از طریق ایستگاههای سینوپتیک سازمان هواشناسی منتشر شده ، بررسی کرده و آنرا برای خوانندگان و علاقمندان ارایه کرده ام. در مورد ذهنیت قبلی و از پیش تنیده شده بنده هم در مورد تغییر اقلیم یقینا برداشت درستی نداشته اند. بنده همیشه در مورد بحث تغییر اقلیم با احتیاط صحبت کرده ام و سعی داشته ام حرفهایم مستند به مدرک باشد و یا حتی الامکان مستند به  استنادات صاحبنظران مربوطه باشد و گرنه حرفي را در دهان چرخاندن و فرود آوردن آن در  گوشه اي از كاغذ و كاري به نتيجه تحقيقات ديگران نداشتن كاري بس ناصواب است. در این مورد چندین ماه پیش مطلبی کوتاه نوشتم که می توانید آنرا در اینجا ببینید.

 البته اگر آقای مهندس درویش (که اشتباها نام بنده را نوشته اید) در بازنویسی مطلب بنده اعلام کرده است که " خطر جهان گرمایی در هفت منطقه اصلی کشور جدی است "  مستند به نمودارهایی بوده است که بنده منتشر کردم و آنهم مربوط به آمارهای 20 ساله (نه دوره 50 ساله) منتهی به سال 2005 بوده است و درست هم هست. به نظر بنده اظهار نظر یک محقق یا کارشناس باید مستند به مدرک معتبر و یا تجربیات علمی و کارشناسی وی باشد و گرنه آن حرف اعتبار علمی ندارد. اين نكته را هم بايد بياموزيم كه  اصطلاحاتي مانند "میانگین احمقانه "  خواندن متوسط های اقلیمی از نظر آماري در ادبيات اقليم شناسي جايي ندارد چرا كه  پایه و اساس تعریف اقلیم بر مبنای همین متوسط ها است  و بدون این متوسط ها اقلیم تعریف نمی شود. نکته ديگري كه آقای دکتر کرمی در مورد ایستگاه مهرآباد تهران عنوان كرده اند و گرماي اين ايستگاه را  ناشی از وضعیت خاص شهری و مسایل صنعتی این ابر شهر دانسته اند (كه تا اندازه اي هم درست است اما نه با تفاوت 7 درجه سانتيگراد با محيط اطراف شهر) و آنرا بي ارتباط به روند كلي گرم شدن محيط طبيعي ايران در دو دهه اخير مي دانند وقتي صحت پيدا مي كند كه مستند علمي ارايه كنند. اگر چنين است اين موضوع نبايد به ايستگاههاي اطراف تهران تعميم پيدا كند در حالیکه در جوار این کلانشهر، ایستگاه آبعلی با وضعیت خاص اقلیمی خود نیز به اندازه 1.87 درجه سانتيگراد گرمتر شده است آمار و ارقام ايستگاههاي مورد بررسي نشان مي دهند كه  در کلیه نواحی اقلیمی ایران دهه منتهی به سال 2005 نسبت به دهه قبلی گرمتر شده است. از اين رو همانطور كه مي بينيد بنده با آمار و ارقام اندازه گيري شده آنهم وسيله مطمئن ترين ايستگاههاي هواشناسي كشور صحبت مي كنم و با ذهنیت قبلی و از پیش تنیده شده چيزي نمي گويم.  به هر حال از اظهار نظر جناب دکتر کرمی بسیار خوشحال شدم که بر ما منت نهاده و مطلب را خوانده و آنرا تحلیل کرده اند هر چند برداشت بنده را از موضوع با پیش زمینه ای که از دوست عزیز و تحلیل گر منابع طبیعی آقای مهندس درویش داشتند مخلوط کرده اند.

و اما سخنی در مورد تغییر اقلیم :

اولا بنده خود را در حدی نمی بینم که تایید دهها و بلکه صدها دانشمند صاحب نام در زمینه تغییر اقلیم و یا نظر یک دانشمند و  یا دیدگاه یک موسسه را بر نفی تغییر اقلیم به چالش کشم. اگر چه برخی از صاحب نظران اقلیم شناسی معتقدند که چون کلیه تحولات کره زمین تحت تاثیر خورشید است و از طرفی مقدار گرمایی که زمین از خورشید می گیرد تقزیبا ثابت است لذا  وقتی می توانیم از تغییر اقلیم صحبت کنیم که مقدار این گرما دستخوش تغییر شده باشد مثلا زاویه تابش خورشید و یا فاصله آن  نسبت به زمین تغییر کرده باشد که چنین چیزی اتفاق نیفتاده است. از طرف دیگر شواهد زمین شناسی و اسناد تاریخی نشان می دهد که در گذشته چنین تغییراتی وجود داشته است بطوریکه در طول هزاران و بلکه میلیونها سال گذشته تغییراتی اساسی در کره زمین بوجود آمده که طی آن دوره های گرم و سرد و یا خشک و مرطوب جای خود را عوض کرده اند آنچنانکه شوارتز باخ (1950) با بررسی جامع اقلیم گذشته زمین از شواهد زیست شناختی (گیاهان و جیوانات) ، سنگ شناسی و ریخت شناسی استفاده کرده و اين تغييرات را تاييد كرده است. از طرفي دوره کواترنر که دوره ظهور انسان نیز تلقی می شود با شرایط اقلیمی بسیار ناپایدار و تحولات عظیم اقلیمی همراه بوده است. در این دوران وضعیت آب و هوایی جهان به تناوب تغییرات گسترده ای داشته است و دوره های یخچالی و بین یخچالی متعددی پدید آمده است . هر مرحله از این تغییرات با جابجایی مناطق آب و هوایی به سمت استوا، در دوره های بین یخچالی همراه بوده است. در دوره های یخچالی عرقچین های قطبی به سمت شمال اروپا و آمریکا تا جنوب شوروی سابق و نواحی شمالی تر آمریکا پیشروی داشته است (به نقل علیجانی و کاویانی، 1371). به نظر بسیاری از پژوهشگران تحولات اقلیمی گذشته محصول تاثیر متقابل عوامل متفاوتی بوده اند که در طول گذر زمان روندهای کاملا متفاوتی داشته اند. از این رو پیش بینی تحولات تغییرات اقلیمی آینده لااقل در  حال حاضر عملا امکان پذیر نیست. آنچنانكه در این باره نظرات متضادي هم وجود دارد بطور مثال  (کوپن، 1931) مي گويد با توجه به ارقام نجومی وقوع یک یخبندان طی 20000 سال آینده غیر ممکن است. در حاليكه نظر (بروکس، 1974) چيز ديگري است و مي گويد طی چند هزار سال آینده بار دیگر یخبندان، آلپ و نروژ را فرا می گیرد.

به هر حال سر و صدایی که امروز توجه جهانیان را به مسئله " جهان گرمایی" جلب کرده است بیشتر از هر چیز به نقش انسان در بروز این مسئله اشاره دارد[1].  آیا گرمتر شدن کره زمین به اندازه  ۰٫۷۴ درجه  سانتیگراد را در طول ۱۰۰ سال گذشته، می توان تغییر اقلیم نامید و یا اینکه اینها همان نوساناتی است که در دوره سرد فعلی اتفاق می افتد بعبارتی این تغییر (Change)  است یا نوسان (variation) ؟ آيا Climate change  درست تر است يا Climate variation ؟ باید گفت اگر تغییراتی در جو زمین اتفاق افتاده است مربوط به تغییرات ترکیبی جو است مثلا درصدهای مشخصی از بعضی گازهای موجود در جو کم و یا زیاد شده اند منتها ساختار کره زمین به گونه ای است که در مقابل این شرایط عکس العمل نشان می دهد.

 محیط طبیعی ایران گرمتر شده است

در ادامه بررسی آمار دمایی برخی ایستگاههای سینوپتیک کشور که در محدوده اجرای طرح تحقیقاتی بنده وجود داشت، تعداد دیگری از ایستگاههای سینوپتیک کشور بررسی شد که نتیجه این بررسی در شکل ۱ نشان داده شده است. بررسی وضعیت تغییرات دمایی 16 ایستگاه سینوپتیک که در مناطق اقلیمی مختلف کشور وجود دارند نشان می دهد که در طول 20 سال منتهی به سال 2005 میلادی در کلیه این مناطق دهه فعلی نسبت به دهه قبلی گرمتر شده است. همانطور که در شکل ۱  نشان داده شده است در 16 ایستگاه مورد بررسی ناحیه خشک و گرم چاه بهار با 0.18 درجه سانتگراد کمترین و ناحیه سرد و مرطوب آبعلی با 1.87 درجه سانتیگراد بیشترین مقدار گرما را نسبت به دهه قبلی تجربه کرده اند. از ناحیه جنگلی و پرباران رشت و بندر انزلی گرفته تا نواحي بياباني سمنان و زابل و مناطق ساحلي بوشهر و بندرعباس همگي در دهه فعلی نسبت به دهه قبلی گرمتر شده اند.

شکل ۱

آیا گرمتر شدن دهه منتهی به سال 2005 را نسبت به دهه قبلی می توان دلیلی بر تغییر اقلیم ايران عنوان کرد؟

پاسخ منفي است! چرا كه آمار و ارقام طولاني مدت بسياري از نقاط ايران (هرچند روند گرمايش آنها در دوره 20 ساله اخير هماهنگ است) اين موضوع را تاييد نمي كند. بطور مثال آمار 40 ساله ايستگاه شيراز ، تهران و مشهد مشابه هم و با شيب نسبتا تندي روند گرم شدن دماي اين مناطق را طي نيم قرن اخير تاييد مي كنند اما در تعداد ديگري از ايستگاهها اين روند يكنواخت مشاهده نمي شود  مثلا تغييرات دماي روزانه در ايستگاه گرگان در طول سالهاي(1995-1951) روندي نزولي داشته است و در دهه منتهي به سال 2005 كه با اندكي افزايش دما رو به رو شده است. بررسي دماي متوسط روزانه 55 ساله (2005-1951) ايستگاه سينوپتيك خرم آباد نشان مي دهد كه تغييرات دمايي در اين ايستگاه حركت سينوسي داشته است بطوري كه پس از اوجي تقريبا 1.5 درجه اي در اواخر دهه 1960 نسبت به دهه 50 ميلادي، مجددا در دو دهه بعدي با روندي نزولي مواجه شده است. بصورتي كه دهه 1980 نسبت به دو دهه قبلي 3 درجه سردتر شده است و سرانجام در دهه منتهي به سال 2000 ميلادي گرايش به گرم شدن پيدا كرده است. ايستگاه سمنان در طول 40 سال گذشته از فرازي تقريبا 19.1 درجه به فرودي 17.7 در جه سانتيگراد رسيده و پس از دو دهه هم اكنون روندي صعودي يافته است. در يك نتيجه  كلي مي توان گفت اگر چه در يك دوره طولاني 50 ساله در تعدادي از ايستگاههاي كشور افت و خيزهاي دمايي ديده مي شود اما تقريبا در تمام ايستگاههاي مورد بررسي در اين مطالعه از دو دهه پيش دماي متوسط سالانه رو به گرم شدن پيش مي رود.  البته چون پيش بيني سير صعودي يا نزولي اين روند قابل پيش بيني نيست لذا بطور قطع و يقين هم نمي توان گفت كه در اين سرزمين پديده جهانگرمايي و يا تغيير اقليم در حال رخ دادن است زيرا بروز اين پديده به مداومت آن بستگي دارد و معمولا تغيير اقليم در كوتاه مدت و حتي طي چند قرن قابل بازگشت نمي باشد در غير اينصورت اين موضوع هم مانند دوره هاي خشكسالي يا تر سالي پس از چند سال قابل برگشت است

 

[1] در اين مورد نظريه ديگري نيز وجود دارد  و مي گويد كه انسان آنچنان نقشي در گرم شدن كره زمين ندارد بلكه عواقب گرم شدن کره زمین مربوط به تغییرات آب و هوایی خود کره زمین است زيرا تغییرات آب و هوایی در کره زمین امری بسیارعادی محسوب می شود و شواهد بسیار زیادی وجود دارد که طی چند هزار سال گذشته کره زمین دستخوش تغییرات جوی متنوعی بوده است، بدون آنکه بشر در آن دخالتی داشته باشد. آنچنانكه در"دوران گرم قرون وسطایی" دورانی قبل از "یخ بندان کوچک"، بین قرن دهم تا پانزدهم میلادی، دمای کره زمین بسیار بالاتر از دمای فعلی بوده است. به گفته اين گروه از دانشمندان تاثیر این گرما در معماری کلیساها و بناهای ساخته شده در این دوران مشهود است. دربرداشت این گروه، خورشید به عنوان عامل اصلی تغییر دمای کره زمین در دوره های متفاوت زمبن معرفی شده است. در این نظریه لکه های خورشیدی باعث بوجود آمدن میدانهای مغناطیسی قوی در سطح خورشید می شود و باعث ازدیاد اشعه های وارده به کره زمین می شود در نتيجه،  اين پديده  به غیر از تاثیر مستقیم خورشید بر دمای کره زمین با تاثیر گذاری بر روی میزان تشکیل ابرها، در تغییر دمای کره زمین نیز نقش ایفا می کند.


+ نوشته شده در20 / 11 / 1395ساعت 0:57توسط GIS&RS | | تعداد بازدید : 162

مطالب قبلی

» دریافت رایگان ارزدیجتال ملی
» ‌قانون مربوط به اصلاحات اراضي ‌مصوب 24 اسفند ماه 1338 ‌فصل اول - تعاریف
» کسب درامد از اولین سایت ارز دیجیتالی ایرانی
» نقشه های GIS حوزه آبخیز رودخانه شاهرود چای
» نقشه های GIS حوزه آبخیز رودخانه گلپایگان
» پایان نامه مدل‌سازی حوادث بحرانی مترو شهر تبریز در محیط GIS مطالعه موردی: خط 1 مترو
» کتاب سنجش از دور حرارتی
» مدل های رقومی ارتفاع 12.5 متری
» رنگ خاک
» آبخيزداري 2
» اهمیت زهکشی و استفاده بهینه از
» اشکال فرسایش بادی
» پدیده جهانگرمایی
» Thermal Remote Sensing in Land Surface Processes
» دانلود نرم افزار آرک هیدرو ArcHydroTools
» دانلود رایگان فیلم آموزشی سنحش از دور دکتر ولیزاده
» دانلود نقشه GIS کاربری اراضی، کیفیت مصالح، تراکم ساخت، مساحت قطعات شهر بجنورد
» دانلود دفترچه سوالات آزمون دکتری سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی
» منابع آزمون دکتری سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی
» مقطع دکتری رشته سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی
» سنجش از دور راداری
» از کدام تصاویر ماهواره ای می توان DEM استخراج کرد؟
» مقایسه تصاویر لندست ۸ و ۷
» تفاوت DEM، DTM، DSM چیست؟
» مدل رقومی زمین (DTM) چیست؟
» سنجش از دور حرارتی
» کاربرد های سنجش از دور

صفحات وبلاگ

جلوگیری از کپی کردن مطالب