close
تبلیغات در اینترنت
خرید دامنه
مطالعات شهری و روستایی

علوم زمین و توسعه

GIS یک علم است نه یک نرم افزار

شهرسازی و ترافیک

شهرسازی و ترافیک

در آغاز شهر سازی مدرن در ايران در طرح های شهری، مهندسی ترافيک به عنوان يکی از شاخه های مهم شهرسازی به لحاظ سهم معابر در کالبد شهر و نياز به گسترش جمعيت شهرها و خصوصا تهران، با پديده ی ظهور کلان شهرها در کشور عملا جمعيتی بيش از پيش بينی های طرح های جامع حصوصا در کلان شهر تهران را شاهد هستيم.

پيچيدگی ترافيک تهران روز به روز گوی سبقت را از تحقيقات و مطالعات کارشنانه و دستاوردهای آن رامی ربايد و همواره جلوتر از راه حل های حرکت می کند. مديران شهری در تکاپوی حل مساله، تدابيرو سياست های گوناگونی اتخاذ می کنند که غالبا به صورت مسکن های مقطعی، مدت زمانی بيماریرا التيام می بخشد. معضل ترافيک تهران اگرچه ويژگی های خاص خود را داراست، ليکن در کليت عام خود جدا از مسائل و ويژگی های ترافيک در ديگر کلان شهرها ی جهان و خصوصا جهان سوم نيست.استفاده از تجربيات موفق ديگر کشورها در زمينه ی ترافيک می تواند ريسک های ناشی از آزمون وخطای شيوه های مختلف را به حداقل کاهش دهدبهبود شبکه حمل و نقل عمومی   مديران شهری با مطالعات دقيق و دستيابی به بانک اطلاعاتی قوی و به روز از کميت و کيفيت سفرهای 


ادامه مطلب

+ نوشته شده در20 / 11 / 1395ساعت 0:21توسط GIS&RS | | تعداد بازدید : 18

تاثیرات متقابل اجتماعی در مکان های عمومی شهری

تاثیرات متقابل اجتماعی در مکان های عمومی شهری

این مطالعه نشان می دهد که چگونه مکان های عمومی مختلف در سطح شهرها مورد استفاده قرار می گیرند ، البته با تحلیل این که چگونه تاثیرات متقابل اجتماعی با شرایطی سنی، حنسی و مکان تغعییر می کند.

این مطالعه یک پروژه تحقیقی بلند مدت در آیلسبری( یک شهر تجاری کوچک در منتطقه توسعه یافته جنوب غربی انگلستان است).

این بخش شامل موارد زیر است:

. بحث و گفت و گو با طبقه داونگه دار(کسی که پول شرطبندی را پیش او نگه می دارند.)

. بررسی کردن خیابان با اعضای عمومی

. مشاهده توسط 46 عضو عامه مردم در 9 مکان  مسکونی در همسایگی هم، فضاهای سرسبز بازو فضاههای مرکز شهری.

. محققان نتیجه گرفتند که فضاهای عمومی کارکرد مردمی و اجتماعی دارند و منظم کردن بیش از اندازه انها می تواند از شور و هیجان، تنوع و تشکیل یک چیز درست ممانعت کند.


ادامه مطلب

+ نوشته شده در20 / 11 / 1395ساعت 0:18توسط GIS&RS | | تعداد بازدید : 18

جایگاه طراحی شهری در نظام شهرسازی

طراحی شهری دانش نسبتاً جدیدی است. تا پیش از انقلاب صنعتی، مفهوم شهر و ویژگی‌های آن در چهارچوب‌های معینی قابل تعریف و تبیین است. با انقلاب صنعتی (اواخر قرن هجدهم و اوایل قرن نوزدهم)، و ظهور مفاهیم مربوط به تولید صنعتی و جای‌گرفتن کارگاه‌ها و کارخانه‌ها در شهرها چهرة شهر‌ها دگرگون شد. افزایش جمعیت، آلودگی هوا، پیشرفت تکنولوژی و گسترش بی‌رویه شهرها باعث پایین آمدن کیفیت زندگی شهری و عوض شدن مفهوم شهر بود. به دنبال این تحولات، اولین تفکرات شهرسازی شکل گرفت. با این حال تنها پس از جنگ جهانی دوم و به دلیل گستردگی خرابی‌های ناشی از آن بود که طراحی شهری به عنوان یکی از علوم مربوط به شهر جایگاه ویژه‌ای در حل مسائل شهر پیدا کرد. پس از فروپاشی نظام سنتی شهرها، مسائل مربوط به شهر تا حد زیادی در قلمرو مهندسین و در اوایل قرن بیستم در حیطه کاری معماران بود. اما به مرور زمان و با شکل‌گیری مباحث و پارادایم‌های جدید، طراحی شهری،‌به عنوان یک دانش فرارشته‌ای و یک رشته مستقل دانشگاهی، اما در ارتباط مستحکم با معماری و برنامه‌ریزی وارد عرصة نظر و عمل شد.


ادامه مطلب

+ نوشته شده در20 / 11 / 1395ساعت 0:16توسط GIS&RS | | تعداد بازدید : 17

آشنایی با نقشه برداری و کاداستر

نقشه برداری یکی از قدیمی ترین فن های مورد استفاده بشر بوده و از آن برای تعیین حدود اراضی استفاده می کرده اند. اما با پیشرفت آبادی ها و بالا رفتن ارزش زمین های شهرها و مزارع، اهمیت نقشه برداری بیشتر نمود پیدا می کند، بطوریکه در حال حاضر ارزش بالای زمین‌ها در شهرهای بزرگ باعث شده است در تهیه حدود املاک دقت بالایی را به کار ببرند و این دقت بالا لازمه اش تهیه نقشه های بزرگ مقیاس است. این نوع نقشه برداری که باعث تهیه نقشه های بزرگ مقیاس می شود را نقشه برداری ثبتی یا کاداستر گویند.

۳_Solarpotentialkataster_8_Bezirk_FMZKPastell

کاداستر

 مجموعه دفاتر و اسنادی است که دلالت بر مساحت اراضی مزروعی و غیر مزروعی و ابنیه و املاک و نقشه و حدود ترسیمی آنها در مناطق مختلف کشور می کند و غرض از آن تعیین مالیات های اراضی بر حسب ارزش املاک و منافع آنهاست. یکی از اهداف کاداستر شهری تعیین نوع املاک برای ارزیابی مالیاتهای اراضی برحسب ارزش آنها ا


ادامه مطلب

+ نوشته شده در15 / 11 / 1395ساعت 17:10توسط GIS&RS | | تعداد بازدید : 55

کاربرد GIS در طرح تفصیلی شهری

الف) GIS چیست؟

GIS یک فناوری مبتنی بر کامپیوتر است که از سیستم های اطلاعات جغرافیایی به عنوان چارچوبی برای مدیریت و ترکیب داده ها، حل مسائل و یا فهم موقعیت های گذشته، حال و آینده استفاده می کند.

۰

سه طرز تلقی مختلف از GIS

یک سیستم اطلاعات جغرافیایی غالباً با تهیه نقشه سروکار دارد. با این حال، نقشه تنها یکی از راه های کار کردن با داده ها در GIS  و تنها یکی از محصولات آن است.

GIS  می تواند به یکی از سه طریق زیر مورد بررسی قرار گیرد:


ادامه مطلب

+ نوشته شده در15 / 11 / 1395ساعت 17:2توسط GIS&RS | | تعداد بازدید : 64

نقش GIS در مدیریت شهری

 

 

 نقش GIS در مدیریت شهری

 زهرا کیا حیرتی[1] ، علی کیاحیرتی [2]

چکیده

برخلاف گذشته اکنون زندگی بسیار پیچیده و به میزان زیاد متنوع شده است . پیچیده شدن مسائل شهری گسترش و دگرگونی زیادی در حوزه مدیریت شهری به وجود آورده است . مدیریت شهری در کشور ، امروز سخت نیازمند اطلاعات و شناخت میزان تأثیر گذاری هر یک از مقوله های اطلاعاتی در فرآیند برنامه ریزی و تصمیم گیری و اداره امور است . به این منظور تلاش در جهت کسب و گرد آوری اطلاعات و پردازش آن ، در این حوزه بسیار ضروری و مفید است . نتیجه مطلوب این تلاش ها در گرو به کار گیری متخصصان و فن آوری های روز دنیا هم چون GIS است و نتیجه مثبت این فن آوری نیز در گرو شناخت دقیق وعلمی سازمان های شهری ، اهداف ،رسالتها و وظایف آن ها می باشد . در همین راستا در این مقاله ابتدا شناختی از مدیریت شهری در کشور داده می شود و در ادامه نقش سامانه های اطلاعات جغرافیایی به عنوان یکی از فن آوری های امروزی ،در مدیریت شهری مورد بررسی قرار می گیرد .

 مدیریت شهری برای دست یابی به توسعه پایدار شهری نیازمند سامانه هایی است که بتوانند محیط های منعطف و آزاد تصمیم گیری را در اختیار نه تنها تصمیم گیران و مدیران شهری بلکه همه شهروندان قرار دهد . در این میان سامانه های اطلاعات جغرافیایی (GIS) ، به دلیل قابلیت ها  و توانمندیهایش از اهمیت و جایگاه ویژه ای برخوردار است و می تواند نقش به سزایی در مدیریت بهینه شهری تقریباً در همه عرصه های آن ایفا کند .

 

کلید واژه : مدیریت شهری ، توسعه پایدار ، سامانه های اطلاعات جغرافیایی (GIS)

 

  تعاریفی از مدیریت شهری

مدیریت شهری عبارت است از اداره امور شهر به منظور ارتقاء مدیریت پایدار مناطق شهری در سطح محلی با در نظر داشتن و تبعیت از اهداف سیاست های ملی ، اقتصادی و اجتماعی کشور است .

مدیریت شهری عبارت است از یک سازمان گسترده ، متشکل از عناصر و اجزا رسمی و غیررسمی مؤثر و ذی ربط در ابعاد مختلف اجتماعی ، اقتصادی و کالبدی حیات شهری با هدف اداره ، کنترل و هدایت توسعه همه جانبه.و پایدار شهر مربوطه. هدف سیستم مدیریت شهری ، به مثابه جزئی از سیستم حکومتی ، اداره امور شهرها است و ایفای نقشی است که دولت برای این سیستم قائل می شود تردیدی نیست که صرف نظر از هر تعریفی که برای مدیریت شهری در نظر گرفته شود هدف سیستم مدیریت شهری در جهت اهداف ملی بوده  و با آن همسو است و از کلیات آن تبعیت می کند و به همین دلیل است که برنامه های این سیستم برای ساماندهی امور شهر ، به طور کلی در چارچوب برنامه های کلان و قوانین جاری کشور تدوین می گردد و اقدامات این سیستم ناقض مقررات قانونی کشور نیست.(نکویی نازیلا، مدل توسعه راهبردی فناوری ارتباطات و شهرداری ها)

 وظایف مدیریت شهری

مدیریت شهری به طور کلی دارای وظایفی در حوزه برنامه ریزی و اداری _ اجرایی می باشد

نقش سیستم مدیریت شهری به مثابه یک برنامه ریزی

برنامه ریزی مجموعهای از تصمیم گیری سنجیده است که بر اساس قیودات کمی ، کیفی ، زمانی ، مکانی شیوه دخالت انسان را در موضوعی مشخص بیان می کند.( قادری علی ، وظایف مدیریت شهری )

"سیستم مدیریت شهری بنا به تعریف و به لحاظ وظایف عملی موظف به به برنامه ریزی توسعه و عمران شهری و اجرای برنامه ها ، طرح ها و پروژه های مربوطه است . انجام این وظایف تعیین کننده نوع هویت برنامه ریزی  اجرایی برای آن است . در واقع مدیریت شهری در قالب نظام برنامه ریزی اقتصادی ،اجتماعی و قضایی حاکم بر کشور ، اقدام به تهیه برنامه های توسعه شهری برای شهر می کند نقش سیستم مدیریت شهری  به عنوان یک برنامه ریز را می توان در دو قالب روابط برون و درون سیستمی مطالعه کرد . در قالب اول روابط مدیریت و برنامه ریزی شهری در ارتباط با نظام عمومی برنامه ریزی و سطوح بالا تر برنامه ریزی بررسی می شود . مهمترین موضوع قابل توجه در این سطوح ضرورت تأمین هماهنگی این سطوح با یکدیگر است . در قالب دوم تهیه برنامه های فیزیکی ف اقتصادی ، اجتماعی و مالی لازم برای توسعه کارآمد شهر به عنوان اصلی ترین وظیفه سیستم مورد توجه است ."( داداش پور  هاشم ، ماهنامه تدبیر (شماره 120) ، مدیریت شهری، اهداف و راهبرد ها)

 

 نقش اداری اجرایی سیستم مدیریت شهری

مدیریت شهری  برنامه های تهیه شده را ،در چارچوب نظام اداری اجرایی حاکم ، به پروژه های عملیاتی تبدیل کرده و به مرحله ی اجرا می رساند . مدیریت شهری به لحاظ اداری اجرایی یک سازمان بسیار گسترده و مشتمل بر عناصر متعدد و متنوع لازم برای اداره ی امور یک شهر است . از آن جمله شهرداری ، ادارات آب ، برق ، گاز ،مخابرات و سازمان های اتوبوسرانی ، آتش نشانی ، مراکز رفاهی و تفریحی و ...از عناصر اصلی سازمان اداری _ اجرایی می باشند. هر چند این عناصر طیف عملکردی گسترده ای را شامل می شوند اما به هر حال عناصر مرکزی و اصلی سازمان شهرداری است که در تمامی عملکردهای تدوین شده سیستم به ویژه امور اداری و اجرایی دخیل است . در واقع شهردا ری از یک سو جزء عناصر مهم مدیریت سیاسی و اجتماعی شهر محسوب می گردد و از طرف دیگر مهم ترین عنصر اجرایی سیستم مدیریت شهری است . مدیریت شهری باید بتواند پروژه های اجرایی از سوی هر سازمانی را به نفع شهروندان سوق دهد. ( داداش پور  هاشم ، ماهنامه تدبیر (شماره 120) ، مدیریت شهری، اهداف و راهبرد ها)

 وظایف شهرداری ها

در سراسر جهان و بویژه کشورهای توسعه یافته، شهرداری ها از وظائف متنوع و متعددی برخوردار می باشند. در ایران به علت عدم وجود مدیریت واحد شهری، وظائف شهرداری ها در بین سازمانها و شرکتهای دولتی و غیر دولتی محلی متعددی توزیع شده است

 بطوری که وظائف شهرداری ها و به تبع آن اختیارات آنها، در شهرها  محدود به مواردی خاص شده اند. بر همین اساس در حال حاضر می توان وظائف شهرداری ها را به پنج گروه زیر تقسیم بندی کرد:

الف) وظائف عمرانی: مانند احداث خیابانها-معابر-میادین

ب) وظائف خدماتی : ایجاد تاسیسات عمومی تنظیف و نگهداری و تسطیح معابر و مجاری آب، تعیین محلهائی مخصوص برای تخلیه زباله ،نخاله و فضولات ساختمانی

ج) وظایف نظارتی و حفاظتی: اجراء آراء کمیسیون ماده 100 صدور پروانه ساختمان-نظارت بر کلیه ابنیه ای که در شهر ایجاد می شود.

د) وظائف رفاهی : احداث بناها و ساختمانهای مورد نیاز شهر از قبیل بوستان ،جلوگیری از سد معابر عمومی

ه) مدیریت منابع  :عوارض ساختمان و ترتیب ممیزی و وصول آن ،نقش شهرداری در تعیین ارزش معاملاتی ساختمانها

 تعیین اهداف و راهبردهای مدیریت شهری

 "اهداف مدیریت شهری : هدف تئوریک سیستم مدیریت شهری ، تقویت فرآیند توسعه شهری است . به نحوی که در سطح متعارف جامعه زمینه و محیط مناسبی برای زندگی راحت و کارآمد شهروندان ، به تناسب ویژگی های اجتماعی و اقتصادی فراهم شود." ( داداش پور  هاشم ، ماهنامه تدبیر (شماره 120) ، مدیریت شهری، اهداف و راهبرد ها)

 راهبرد ها در مدیریت شهری

 در راستای دستیابی به اهداف مطرح شده برای مدیریت شهری و ضرورت جلوگیری از اتلاف منابع در شهر ها ، انجام امور شهروندان در کوهتاه ترین زمان ممکن ، جلوگیری ازتداخل وناهماهنگی در بین سازمانهای متولی و ارائه خدمات مناسب تر به شهروندان  لازم است همه دست اندر کاران و سیاست مداران ، دولت مردان و برنامه ریزان و قانون گذاران به تشکیل مدیریت واحد شهری توجه ویژه داشته باشند و از راهبردهای مؤثر در این زمینه ، موارد زیر را می توان نام برد .

" جلب مشارکت عموم برای مدریت شهرها

بهبود و توسعه ساختار سازمانی و تشکیلاتی و امور پرسنلی و قانونی

بهبود شیوه های مدیریت مالی و اقتصادی

تأکید بر مدیریت و برنامه ریزی استراتژیک وجامع سیستم

سازمان دهی و بهبود کیفیت محیط فیزیکی زندگی شهری "( داداش پور  هاشم ، ماهنامه تدبیر (شماره 120) ، مدیریت شهری، اهداف و راهبردها)

ضرورت GIS درمدیریت پایدار شهری

در این برهه از زمان که دنیا براساس تولید ، دسته بندی و تجزیه و تحلیل اطلاعات حرکت می نماید . جریان تولید و ارائه اطلاعات صحیح و به هنگام در تمام حوزه ها ، به خصوص حوزه مدیریت شهری در تصمیم گیری و تصمیم سازی بسیار حائز اهمیت است . در این عصر ، در مسیر گذار از مدیریت شهری سنتی و حرکت به سوی مدیریت توسعه پایدار شهری ، عوامل بسیاری دخالت دارند یکی از این عوامل استفاده از سیستم های اطلاعات  جغرافیایی می باشد .چرا که اکنون بیش از 85% اطلاعات مورد نیاز در مدیریت شهرها را داده های جغرافیایی تشکیل می دهند و در جهت ذخیره ، بازیابی ، تجزیه و تحلیل و در کل مدیریت این اطلاعات ،GIS ابزاری کار آمد می باشد .

تکنولوژی GIS موثرترین ابزار برای ارائه خدمات «مشاوره تصمیم» برای همه اقشار مرتبط با عناصر شهری می باشد. امروزه این تکنولوژی با توان مدیریت انواع داده های مکانی، توصیفی و ارتباط با تکنولوژی های دیگر مانند GPS ، میتواند به کمک مدیران شهری آمده و آنها را در اتخاذ تصمیم بهینه با توجه به جمیع جهات همراهی نماید .

  تعریف GIS

برخی از تعاریف ارائه شده GIS ، در متون علمی به شرح زیراست .

دونه : سیستم اطلاعات جغرافیایی سیستمی است برای جمع آوری ، ذخیره سازی ، کنترل ، ادغام ، پردازش ،تحلیل و نمایش داده هایی که مرجع آن ها زمین می باشد .(رحیمی حسن و دیگران ، سیستم های اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور)

 سیستم اطلاعات جغرافیایی در واقع علم و فن اطلاعات مکان مرجع است که مدیران و تصمیم گیران و متخصصان را قادر به ذخیره سازی ،پردازش ، به هنگام سازی و بازیافت اطلاعات مختلف در فرمت های متنوع متنی ، گرافیکی و رقومی در مقیاس های متناسب می نماید .

در واقع GIS ترکیبی از چندین لایه اطلاعاتی است که به شما این امکان را می دهد تا به بهترین وجه ممکن فضای مورد نظر را بررسی و ارزیابی کنید. البته اینکه از چند لایه اطلاعاتی بدین منظور استفاده کنید بستگی به این دارد که برای چه مطلبی سراغ GIS بروید.

نرم افزارهای GIS

این نرم افزار ها ابزاری را که برای نمایش اطلاعات و ذخیره و تجزیه و تحلیل آنها نیاز است، در اختیار کاربر قرار می دهد. اجزای کلیدی این نرم افزارها به قرار زیر می باشد:

-- ابزاری که برای وارد کردن اطلاعالت جغرافیایی.

-- سیستم مدیریتی پایگاه داده ها

-- ابزاری که با آن می توان یک نقشه دیجیتالی هوشمند ساخت که می توان از آن در تجزیه و تحلیل مسائل کمک گرفت و یا با توجه به آن به اطلاعات بیشتری دستیابی پیدا کرد.(مأخذ : www.gisdevelopment.net ،به نقل از مجله الکترونیکی شهرنما )

 

  قابلیت های GIS

 درGIS داده ها به صورت رقومی نگه داری می شوند لذا از نظر فیزیکی حجم کمتری نسبت به روش های سنتی (مانند نقشه کاغذی ) اشغال می کنند .

در GIS امکان ورود انواع اطلاعات در شکل ها و قالب های مختلف مانند متن ، نقشه ، تصاویر ماهواره ای ، عکس های هوایی ، فیلم ، صوت و غیره وجود دارد .

 در GIS با استفاده از توانایی ها کامپیوتر مقادیر بسیار عظیمی از داده ها را می توان با سرعت زیاد و هزینه نسبتاً کم نگه داری و بازیابی نمود.

همچنین آنالیزهای پیچیده با مجموعه داده های مختلف مکانی و غیر مکانی به صورت تؤام از مهمترین قابلیت های GIS می باشد

  سیستم های اطلاعات جغرافیایی معمولا ًسیستم های تصویر متعددی را پشتیبانی می کنند و برنامه هایی برای تبدیل یک سیستم به سیستم دیگر دارند

به روز کردن نقشه ها درGIS به سهولت وبا سرعت بسیار قابل توجهی صورت می پذیرد . دقت هایی که در تصاویر ماهواره ای  صورت پذیرفته است به همراه سیستم های موقعیت یاب  ماهواره ای(GPS ) , امکان به هنگام نمودن داده ها را با سرعت زیاد فراهم نموده است .

داده های خروجی GIS ممکن است به صورت نقشه , جدول , و یا نوشتار بوده , و به صورت کاغذی و یا به صورت نمایش روی صفحه ی مانیتور ارایه گردد

GIS قادر به پاسخ گویی به چه نوع سوالاتی است ؟

برخی از سوالاتی که سیستم های اطلاعات جغرافیایی قادر به پاسخ گویی به آن ها هستند به شرح زیر است

" سوالات مربوط به مکان :   در یک مکان مشخص چه چیزی وجود دارد ؟

 سوالات شرطی   :  یافتن مکانی که شرایط معینی را دارد .

بررسی روند :  از گذشته تا کنون چه تغییراتی در مکان یا در سطح معینی به وقوع پیوسته است ؟

الگو : چه الگو فضایی وجود دارد ؟ این سوال بسیار پیچیده است . به عنوان مثال  می توان پرسید که آیا سرطان عامل عمده مرگ و میر در بین ساکنان مناطق نزدیک به یک نیرو گاه اتمی است ؟

مدل سازی :   پاسخ به سوال چه خواهد شد اگر ؟ این سوال عمدتاً به برنامه ریزی و همچنین به بررسی اثرات اجرایی برنامه ها مربوط می شود  . به عنوان مثال احداث یک جاده چه اثراتی بر پیرامون آن خواهد داشت ؟ " ( رحیمی حسن و دیگران ، سیستم های اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور)

کاربردهای GIS در مدیریت شهری

GIS بسته به نیازیهای منطقه یا کشور در بخش های مختلفی توسعه یافته است , به طوری که در اروپا از این سیستم در پایگاهای اطلاعات ثبت اسناد و املاک , محیط زیست ,نگهداری نقشه های توپوگرافی , در کانادا , در برنامه ریزی بهره برداری و نگهداری از جنگل ها , تعیین حجم درختان و چوب قابل برداشت , شناسایی راههای دسترسی به جنگل , در چین و ژاپن , نظارت و مدل سازی تغییرات زیست محیطی  و در آمریکا در رشته های گونانونی از جمله در برنامه ریزی شهری و شهرداری ها از این سیستم استفاده شده است و با گذشت زمان و توسعه سیستم ها , استفاده از آن به کلیه بخش های مرتبط با زمین گسترش یافته است .

در حوزه مدیریت شهری وضع به همین روال است و این سیستم می توانددر راستا هدف مدیریت شهری و با توجه بهه زیر ساخت های موجود در زمینه های مختلفی به کار گرفته شود که از آن جمله حوزه های  زیر را می توان نام برد 

برنامه ریزی شهری:

یکی ازمهم ترین وظایف مدیریت شهری ، برنامه ریزی شهری می باشد . مطابق‌ بااصول‌ علمي‌ مديريت، برنامه‌ريزي‌ شهري‌ جزء وظايف‌ و عناصر اصلي‌ سيستم‌ مديريت‌ شهري‌ محسوب‌ مي‌شود. براين‌ اساس‌ برنامه‌ريزي‌ فيزيكي، اقتصادي‌ و اجتماعي‌ براي‌ يك‌ شهر، تحت‌ نظارت‌ و هدايت‌ سيستم‌ مذكور انجام‌ مي‌گيرد.

"زمینه های اصلی کاربردGIS  در برنامه ریزی شهری عبارت اند از :

توسعه بانک های اطلاعات فضایی (شهری و منطقه ای ) برای تحلیل برنامه ریزی

ترکیب مدل های برنامه ریزی شهری و منطقه ای با تکنوۀوژی های فضایی

توسعه و ساخت سیستم های پشتیبان برنامه ریزی Planning Support System  . سیستم های پشتیبان برنامه ریزی ابزاری برای برنامه ریزی موفق محله ای و فرآیند مشارکت عمومی هستند . سیستم های پشتیبان برنامه ریزی قادرند کارایی سناریو های مختلف برنامه ریزی را مطابق با شاخص های تعریف شده توسط برنامه ریز یا شهروند در خصوص کاربری زمین ، حمل و نقل ، منابع طبیعی و ... اندازه گیری و مقایسه نماید . در واقع این سیستم ها به برتامه ریزان و شهروندان امکان می دهند تا گزینه های متعدد سناریو توسعه را با سرعت و به طور کارآمد ایجاد و آزمون نماید و اثرات احتمالی ( مثلاً اثرات زیست محیطی ) آن رابر الگو ها و روند های آتی در زمینه کاربری زمین ف جمعیت و اشتغال را تعیین کند"(صارمی  حمید رضا  ، سیستم های اطلاعات جغرافیایی ، ضرورت اساسی شهرداری الکترونیک)

 

کاربرد GIS در موارد زیر می تواند مثمر ثمر باشد .

ایجاد محیط های شهری با کیفیت

رسیدن به جوامع پایدار

ساماندهی کارهای فضایی و فعالیت های شهری  

برنامه ریزی رشد معقول نواحی شهری

ایجاد ارتباط  کارا بین وظایف مختلف شهری

احیای مجدد نقاط شهری رو به اضمحلال

تولید و انتخاب گونه های مناسب مسکن در شهر

برنامه ریزی توسعه اقتصادی در شهر

مشارکتی نمودن برنامه ریزی و دخالت مردم در برنامه ریزی

کمک به ایجاد فرصتهای اشتغال و توسعه اقتصادی

تحول در ساماندهی حمل و نقل شهری

ایجاد ساز و کار مناسب در جهت اخذ عوارض با یک سیستم مناسب وجلوگیری از هرج و مرج موجود در وضعیت فعلی" (صارمی  حمید رضا ، ، سیستم های اطلاعات جغرافیایی ، ضرورت اساسی شهرداری الکترونیک)

طراحی شهری

رنگ آمیزی ، نورپردازی ، نمایش بافت و جنس اشیاء از جمله عناوین مشترک میان نیازهای حرفه ای طراحی شهری و تمهیدات موجود در GIS چند بعدی است . انطباق فعالیت های شهری بر مختصات جغرافیایی و خصوصیات عوارض زمین مرجع مکان مورد نظر ، لایه بندی عوارض تحت مطالعه و ارزیابی شرایط زیست محیطی آن، تحلیل زمین و منابع آن ، تعیین کاربری اراضی به انضمام قابلیت های ترسیمی و شبیه سازی موجود از قبیل زیر ساخت های تأمین کننده پردازش داده های بعد سوم ( ارتفاع و عمق ) ، متحرک سازی عوارض و طراحی و آنالیز محیطی از قابلیت های GIS در طراحی شهری می باشد .(نجفی و نور بخش ، کاربرد فناوری های نوین در شهرهای جدید )

  مدیریت مشارکتی :

ارتباط مستقیم مدیریت شهری با شهروندان و خواسته های آن ها ایجاب می کند که سیستم مدیریت شهری به عنوان ابزاری برای توسعه انسانی پایدار و مشارکت شهروندان در امور شهری طراحی و تدوین گردد .

امروزه سیستم های اطلاعات جغرافیایی و مدل های شبیه سازی مجازی به عنوان دو فن آوری پیشرفته جوابگوی تحلیل های کارشناسی و مشارکت بهینه مردم در فرآیند تصمیم گیری شهری بوده و آینده ای پایدار را برای  شهر به ارمغان خواهد آورد

  پایگاه اطلاعات مکانی

امروزه متولیان مدیریت شهری با حجم بسیار زیادی از اطلاعات مواجه اند که بخش اعظمی از این اطلاعات مکان مرجع هستند . این اطلاعات زمانی می تواند مفید باشد به صورت یک پارچه و هدف دار مدیریت شود

سیستم اطلاعات جغرافیایی به علت قابلیت تقریباً منحصر به فردش در اتصال اطلاعات مکانی به اطلاعات توصیفی توانسته در کنار سایر برنامه های تخصصی ایجاد پایگاه های اطلاعاتی به عنوان یک وسیله توانمند و تکنولوژی کارآمد در تشکیل بانک اطلاعات به شمار می آید . در حقیقت GIS فناوری است که امکان مدیریت و سازماندهی داده های مکانی و توصیفی را با هدف تصمیم گیری بهینه میسر می گرداند

  به روز رسانی اطلاعات

مدیریت کارآمد شهری بدون استفاده از اطلاعات به روز در مورد کاربری ها و روند تغییرات آن ،نوع و وسعت فعالیت ها ، رشد و توسعه کالبد شهر و ....عملی نیست در این میان GIS با همراهی با دیگر تکنولوژیها در تولید و تسریع به هنگام کردن اطلاعات بسیار کار آمد است .از آن جمله یکی از پژوهش هایی که در این زمینه در

گرایش GIS مهندسی نقشه برداری پردیس دانشکده های فنی دانشگاه تهران پرداخت تلفیق سیستم فتو گرامتری رقومی و GIS می باشد . در این پروژه سیستمی مرکب از GIS و فتوگرامتری رقومی ایجاد شده است که مهمترین کاربرد آن ویرایش اطلاعات به طور هم زمان و کاهش فاصله ویرایش فتوگرامتری و GIS است .. این پروژه به صورت آزمایشی در مناطق شهری ، کوهستانی و نیمه کوهستانی به کار گرفته شده است که در نهایت با استفاده از این سیستم ، به طور اتوماتیک سرعت ویرایش اطلاعات تا 50در صد افزایش یافته است .( دکتر محمود دلاور، نقش GIS در مدیریت شهرها، شهر نگار ، شماره 37  ص 13)

از دیگر قابلیت ها ان است که امروزه با استفاده از امکانات فراهم شده در GIS می توان در زمینه نقشه برداری شهری به سوی یک شهر الکترونیک گام برداشت چرا که این ابزار علاوه بر داشتن دقت کافی ، کارایی و سرعت عمل زیاد قادر است به سهولت داده ها و نقشه ها را به روز کند . به کمک نرم افزار GIS و مقایسه تصاویرماهواره ای این مهم امکان پذیر شده است .  

  مدیریت شهری سه بعدی

در این رابطه ، کاداستر سه بعدی مطرح می شود که براساس آن سیستمی طراحی می شود که به صورت WEB CASE ، اطلاعات مکانی ساختمانها ، معابر و اماکن را در اختیار شهرداری ها و سایر ارگان های شهری قرار می دهد و مشابه این سیستم در برخی از دانشگاههای معتبر جهان طراحی شده است .با استفاده از سیستم مذکور می توان امور مربوط  به صدور مجوز ساخت،مجوز تراکم ، مکان یابی ها ،و مسایل اشراف و امنیتی و سیستم های مخابراتی را تسهیل نمود . از آنجا که شهر موجودی زنده و چند بعدی است دیگر نمی توان به منظور اداره آن فقط به نقشه های دو بعدی اکتفا کرد . لذا این سیستم به صورت سه بعدی و تحت وب می توان د مدیریت شهری سه بعدی را تحقق بخشد ..( دکتر محمود دلاور، نقش GIS در مدیریت شهرها، شهر نگار ، شماره 37  ص 15)

 

  مدیریت بحران و سوانح :

مدیریت شهری کارآمد مدیریتی است که در شرایط بحرانی هر چه سریع تر و مناسب تر به خدمات دهی و سا مان دهی امور بپردازد. بحران های مختلفی ممکن است در شهر ها رخ دهد که در همه آن ها نیازمند به سرعت عمل و دقت بالای واحد های امداد و حوادث داریم . GIS  در این زمینه هم می توانند مسئولان و دست اندر کاران را یاری دهد. از بهترین قابلیت های  GIS که در این امرمی تواند  یاری رساند مسیر یابی بهینه در مناطق درون شهری و Mobile-GIS می باشد .

 مسیر یابی بهینه در مناطق درون شهری

یکی از پایان نامه های کارشناسی ارشد در گرایش GIS دانشکده فنی دانشگاه تهران درارتباط با هدایت و ناوبری اتومبیل ها بوده است . بر اساس مطالعات و تحلیل های این پایان نامه ، مسیریابی با استفاده از الگوریتم های ژنتیک با GIS   انجام شد که به این ترتیب یک سیستم مسیر یابی بهینه و هوشمند به وجود آمد . با نصب سنسور در دوربین می توان اطلاعات ترافیکی خیابان را بررسی کرد و این اطلاعات را می توان به مرکز GIS   فرستاد  در این مرکز با تلفیق اطلاعات مختلف و با استفاده از روش های گوناگون حجم ترافیک را در مناطق مختلف شهر آنالیز می کنند و به این ترتیب کاربر می تواند مسیر بهینه را انتخاب نماید. ( دکتر محمود دلاور، نقش GIS در مدیریت شهرها، شهر نگار ، شماره 37  ص 15)

   Mobile_Gis

 Mobile_Gisيک سامانه اطلاع رساني و مديريت آني با دسترسی فوق العاده بالا می باشد.

Mobile-GIS می تواند اطلاع رسانی ،توانایی های GIS و خدمات Interactive را از طریق تلفن همراه ارائه دهد. از جمله امکانات مؤثر آن ذر مدیریت بحران امکان مسير يابی بر اساس فاکتورهای سرعت، هزينه و  زمان،مکان یابی و آدرس یابی با استفاده  از موبایل،امکان ارتباط با سایر پایگاه ها و امکان دسترسی به اطلاعات مکانی در هر زمان و در هر مکان می باشد .(ملک محمدرضا و دیگران ، مدیریت امداد در شهرها به کمک سیستم اطلاعات مکانی همراه )

به دست آوردن موقعیت مراکز بحرانی همانند پست های برق ، مراکز مخابرات ، مخازن زیرزمینی سوخت ، نقاط دست یابی به ایستگاه های آب و.... گام نخست در حفاظت از خرابی و خسارت است . GIS و GPS ابزار سودمندی را برای تعیین  موقعیت هرکدام از این نقاط بحرانی

 

 مزایای استفاده از GIS در مدیریت شهری

·                     افزايش کارايي ،اثربخشي و صرفه جويي در مديريت شهري

·                     امکان توزیع عادلانه امکانات بین شهروندان ، دسترسی آسان تر و ارزان تر به خدمات دولتی و افزایش رضایت مندی شهروندان در دسترسی به خدمات دولتی و خصوصی .

·                       ایجاد زمینه استفاده از نظرات شهروندان در مدیریت شهری .

·                     انتشار سريع اطلاعات و هماهنگي بيشتر بين واحدهاي اصلي و فرعي سازمان هاي شهري وکمک به اجراي وظايف شهرداري همانند توسعه زير ساختار شبکه، ،امورآموزشي ،اجتماعي وفرهنگی

·                     کاهش کاغذ بازی و ارتباط اداری بهتر بین نهادهای شهری و افزایش نظم در فعالیت های شهری با استفاده از سیستم اطلاعات جامع سرعت و دقت در تامين اطلاعات لازم براي مدیریت شهری

·                     ارتقاء کیفیت طرح های کالبدی ، کاهش مشکلات محیط زیست ، مدیریت پایدار شهری و صرفه جویی در مصرف انرژی

·                     برنامه ریزی بهینه خدمات حمل ونقل عمومی وخصوصی و کاهش ترافیک

 نتیجه گیری 

·                     با توجه به قابلیت های GIS، می تواند در زمینه های برنامه ریزی شهری ، طراحی شهری ، مدیریت بحران ، مدیریت مشارکتی و ایجاد یک پایگاه اطاعات مکانی در عرصه مدیریت شهری مورد استفاده قرار بگیرد. بنابراین  آن می تواند به عنوان یک ابزار کمکی در اختیار بخش های مختلف مدیریت شهری قرار بگیرد.

·                     امروزه دوران شهرسازی فرد گرا که بر اساس خلاقیت ها و نبوغ شخصی و اعمال سلیقه یک فرد یا گروه بود به پایان رسیده است و دولت های مرکزی خواستار مشارکت جمع کثیری از کارشناسان و صاحب نظران به همراه اعمال نظر مردمی در مسایل مربوط به شهرسازی می باشند و GIS یکی از فن آوری های مؤثر برای دست یافتن به  این خواسته فرآیند شهری می باشد .

·                     استفاده از فن آوری GIS می تواند راهبرد بسیار مفید ی برای حل انواع مسائل و مشکلات شهری از جمله استقرار و مکان یابی فضایی انواع سرویس های خدمات رسان شهری باشد .

·                     GIS  با توجه پیشرفت های خیره کننده در فناوری RS ( سنجش از دور ) با تلفیق با این تکنولوژی می تواند تحولی عظیم در مدیریت شهری ایجاد کند و سزاور است که مسئولان شهری ما با چشم اندازی به آینده ، گام های مؤثری دربهره برداری از این تکنولوژی بردارند

·                     امکان پردازش در GIS ما را قادر می سازد تا داده های مکانی را به صورت کیفی تحلیل نماییم و تجزیه و تحلیل پیچیده را می توان با رسیدن  به یک جواب مطلوب پالایش شود. با توجه به این قابلیت GIS و حجم عظیم اطلاعات در مدیریت شهری استفاده از آن بسیار ضروری می باشد .

 

منابع

- دلاور محمود ، شهرنگار (شماره 37)، نقش GIS در مدیریت شهر ،

- داداش پور  هاشم ، ماهنامه تدبیر (شماره 120) ، مدیریت شهری، اهداف و راهبرد ها

- رحیمی حسن و خالدی هومن ، کارگاه آموزشی کاربرد RS و GIS در آبیاری و زهکشی ، 12 آذر 1383 ، مقاله : سیستم های اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور ( آشنایی مقدماتی و تاریخچه تحول )

- صارمی  حمید رضا ، اولین کنفرانس بین المللی شهرداری الکترونیک ، مقاله : سیستم های اطلاعات جغرافیایی ، ضرورت اساسی شهرداری الکترونیک

قادری علی ،وظایف مدیریت شهری ،www.aum.blogfa.com

- ملک محمدرضا و عبادی شمس الملوک ، اولین کنفرانس GIS شهری دانشگاه های شمال کشور ،  مدیریت امداد در شهرها به کمک سیستم اطلاعات مکانی همراه

- نقش تصاویر ماهواره ای در GIS ،مأخذ www.gisdevelopment.net ، به نقل از مجله الکترونیکی شهرنما  به آدرسWWW.SHIRAZCITY.ORG/Home/newsletter.html

- نجفی مطیعی  منصور و نوربخش محمد رضا  ، وب سایت  WWW.FutureCities.ir ،مقاله :  کاربرد فناوری های نوین در شهرهای جدید ( با تأکید بر فناوری اطلاعات و ارتباطات )

- نکویی نازیلا، اولین کنفرانس بین المللی شهرداری الکترونیک ،مقاله :  مدل توسعه راهبردی فناوری ارتباطات و شهرداریها

-



[1]: دانشجوی مهندسی شهرسازی دانشگاه بین المللی امام خمینی ، ورودی 84

 

[2]: کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تربیت معلم تهران


+ نوشته شده در12 / 11 / 1395ساعت 22:49توسط GIS&RS | | تعداد بازدید : 46

مطالب قبلی

» ‌قانون مربوط به اصلاحات اراضي ‌مصوب 24 اسفند ماه 1338 ‌فصل اول - تعاریف
» کسب درامد از اولین سایت ارز دیجیتالی ایرانی
» نقشه های GIS حوزه آبخیز رودخانه شاهرود چای
» نقشه های GIS حوزه آبخیز رودخانه گلپایگان
» پایان نامه مدل‌سازی حوادث بحرانی مترو شهر تبریز در محیط GIS مطالعه موردی: خط 1 مترو
» کتاب سنجش از دور حرارتی
» مدل های رقومی ارتفاع 12.5 متری
» رنگ خاک
» آبخيزداري 2
» اهمیت زهکشی و استفاده بهینه از
» اشکال فرسایش بادی
» پدیده جهانگرمایی
» Thermal Remote Sensing in Land Surface Processes
» دانلود نرم افزار آرک هیدرو ArcHydroTools
» دانلود رایگان فیلم آموزشی سنحش از دور دکتر ولیزاده
» دانلود نقشه GIS کاربری اراضی، کیفیت مصالح، تراکم ساخت، مساحت قطعات شهر بجنورد
» دانلود دفترچه سوالات آزمون دکتری سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی
» منابع آزمون دکتری سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی
» مقطع دکتری رشته سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی
» سنجش از دور راداری
» از کدام تصاویر ماهواره ای می توان DEM استخراج کرد؟
» مقایسه تصاویر لندست ۸ و ۷
» تفاوت DEM، DTM، DSM چیست؟
» مدل رقومی زمین (DTM) چیست؟
» سنجش از دور حرارتی
» کاربرد های سنجش از دور

صفحات وبلاگ

جلوگیری از کپی کردن مطالب